"Bir şey cüz-i ihtiyarînin dairesinden ve cüz'iyetten çıkıp külliyet dairesine girse veyahut bihasebil'âde def'i muhal olsa, zamana isnat edilir... Eğer iyi temâşâ etsen göreceksin ki, feleğe atılan taşlar, döndüğü vakit bir yeis olarak kalbde..." İzahı?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Vaktâ ki o mânâ-yı istibdadı, def'i muhal bir belâ-yı semavî zannettiler; zamana hücum ve dehrin başına tokat ve feleğin bağrına oklar atmaya başladılar. Çünkü bir kaide-i mukarreredir: Bir şey cüz-i ihtiyarînin dairesinden ve cüz'iyetten çıkıp külliyet dairesine girse veyahut bihasebil'âde def'i muhal olsa, zamana isnat edilir ve kabahat dehre atılır. Taşlar feleğin kubbesine vurulur. Eğer iyi temâşâ etsen göreceksin ki, feleğe atılan taşlar, döndüğü vakit bir yeis olarak kalbde tahaccür eder."(1)

İnsanlar kendi kusur ve yanlışlarının altından kalkamadıkları zaman, bu kusuru feleğin üstüne atıp kendilerini böylece teselli ederler. Daha sonra bu kusur istikrar kazanınca, "artık bu felek ve kaderin bir hükmüdür" deyip ona tam manası ile tevekkül ve teslim olurlar. Bu kusurun düzeltilmesinin imkansızlığı, kalpte yeis yani ümitsizlik olarak istikrar kazanıp taşlaşır.

Bu gibi toplumsal manevi hastalıklar maalesef İslam dünyasının uyuşukluğuna ve hamiyetsizliğine sebebiyet veriyor. Haliyle bu düzenden nemalanan müstebit insanlar, hastalıklardan beslenen mikroplar gibidirler. Onlar elinden geldiği kadar bu hastalıkların istikrarı ve istilası için çabalıyorlar.

“Bir şey cüz-i ihtiyarînin dairesinden ve cüz'iyetten çıkıp külliyet dairesine girse veyahut bihasebil'âde def'i muhal olsa, zamana isnat edilir ve kabahat dehre atılır. Taşlar feleğin kubbesine vurulur.” Bu ifade çözümün çözümsüzlük haline getirilmesine işaret ediyor. Yani bu cümle, insanın iradesi dahilinde olan bir şeyi nasıl iradesinin dışında imiş gibi bir duruma götürdüğünü ifade ediyor.

Netice, üzerimize düşeni hakkıyla yaptıktan sonra tevekkül etmek imandır. Bir şey yapmadan işin başında kadere ve feleğe bakıldı mı ve taşlar feleğin / zamanın kubbesine atılmaya başlandı mı, "Zaman ve insanlar bozulmuş." dendi mi, işte bu halet yeis olur. Allah'ın rahmetinden ümit kesmeye ve mağlubiyeti peşinen kabullenmeye vesile olur.

(1) bk. Münazarat.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...