"Bitarafane muhakeme suretinde Kur’an’ın i’cazını muannid bir hasma kabul ettirmek için..." ile "Bitarafane muhakeme ise, taraf-ı muhalifi iltizamdır." cümlesini nasıl tevfik edebiliriz?

Bu ifadede geçen "Kur’ân’ın çok hukukunu gizli bırakmak" meselesini, Risale-i Nur’un izah metoduna göre anlamak gerekir. Burada haşa, Kur’ân’ın hakkına girmek veya onun hukukunu çiğnemek gibi bir durum yoktur.

Burada "Kur’ân’ın hukukunu gizlemek" ifadesi, takdir-i tedrîcî (aşamalı anlatım) prensibiyle ilgilidir.

1. İnatçı Bir Hasma Karşı Tedbirli Olmak

• Eğer bir insan Kur’ân’a zaten inanıyorsa, onun bütün mucizelerini anlatmak faydalıdır.

• Ama eğer bir kişi Kur’ân’a düşmansa, ona önce aklen kabul edebileceği deliller sunulmalıdır.

• Eğer hemen çok fazla hakikat anlatılırsa, inatlaşabilir ve her şeyi inkâr edebilir.

2. Anlatımı Derecelendirmek

• Kur’ân’ın birçok mucizesi var:

  • Edebî mucizeliği

  • Bilimsel işaretleri

  • Gaybî haberleri

  • İnsan psikolojisine uygunluğu

  • Toplumsal düzeni mükemmel kurması

• Ama ilk etapta bunların hepsini birden anlatmak, muhatabı ikna etmek yerine kaçırabilir.

• Önce onun anlayabileceği, en açık deliller anlatılır.

• Sonra diğer hakikatler aşamalı şekilde açıklanır.

3. Stratejik Bir Anlatım Yöntemi

• Peygamberimiz (s.a.v.) de tebliğde aşamalı gitmiştir.

• Örneğin, Mekke döneminde ilk başta sadece "Allah birdir" mesajı öne çıkmıştır.

• Medine döneminde ise İslam’ın sosyal ve hukukî yönleri daha fazla anlatılmıştır.

Üstad’ın burada yaptığı şey de budur: Önce en belirgin delilleri ortaya koyup, diğer hakikatleri daha sonra açıklamak.

Sonuç:

• Kur’ân’ın hukukunu gizlemek, onu inkâr etmek veya hakkına girmek değildir.
• Bu, Kur’ân’a düşman birine karşı aşamalı anlatım metodunu uygulamak anlamına gelir.
• Önce en açık ve basit hakikatler anlatılır, sonra diğerleri sunulur.
• Bu yöntem, insan psikolojisine ve mantıkî ikna yöntemlerine uygun bir metottur.

Yani burada bir eksiltme değil, stratejik bir anlatım metodu var. Amaç, hakikatin daha etkili bir şekilde muhataba sunulmasıdır.