"Bütün erkânı bütün delilleriyle sarsmayan bir fikr-i bâtıl, hakikat nazarında bir tek rüknü, belki bir hakikati iptal edip inkâr edemez." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"İman, altı rüknünden çıkan öyle bir vahdânî hakikattir ki, tefrik kabul etmez. Ve öyle bir küllîdir ki, tecezzî kaldırmaz. Ve öyle bir külldür ki, kabil-i inkısam olmazlar. Çünkü, her bir rükn-ü imanî, kendini ispat eden hüccetleriyle, sair erkân-ı imaniyeyi ispat eder. Her biri her birisine gayet kuvvetli bir hüccet-i âzam olur. Öyle ise, bütün erkânı bütün delilleriyle sarsmayan bir fikr-i bâtıl, hakikat nazarında bir tek rüknü, belki bir hakikati iptal edip inkâr edemez. Belki adem-i kabul perdesi altında gözünü kapamakla, bir küfr-ü inadî yapabilir. Git gide küfr-ü mutlaka düşer, insaniyeti mahvolur; hem maddî, hem mânevî cehenneme gider."(1)
Allah’ın varlığını ispat eden deliller, aynı zamanda imanın diğer esaslarını da ispat eder. Çünkü imanın altı esası arasında kopmaz bir alaka, birbirine bakan yönler var. Öyle ki iman parçalanamaz bir bütün gibidir. Birisini tasdik edip diğerini inkâr etmek mümkün değildir. İmanın bu bütünlüğünden dolayı imanı inkâr etmek için, imanın altı esasını teker teker çürütmek icab ediyor.
Mesela, Allah’ın varlığını kabul edip, O’nun gönderdiği kitapları inkâr etmek, haber verdiği melekleri yok saymak imanın bütünlüğüne aykırıdır.
Meselâ, arabanın hareket edebilmesi için motor, şanzıman, aks, şase vesaire gibi ana parçaların bir bütünlük içinde çalışması gerekiyor. Bunlardan birisi bozulsa araba hareket etmez. Ana parçalarından birisi olmadığı zaman, araba nasıl işe yaramaz hale geliyorsa, imanın altı rüknü arasında da benzer bir alaka söz konusudur.
İmanın altı rüknünün kendi içindeki delilleri toplandığında, kuvvetli ve kopmaz bir halata dönüşüyor. Bu halatı tek hamlede koparamayan birisi, imanın diğer rükünlerine de ilişemez. Çünkü imanın rükünleri zahirde ayrı ayrı gibi duruyor olsalar da mâna âleminde parçalanması mümkün olmayan bir cevher gibidir.
(1) bk. Şualar, On Birinci Şua, Dokuzuncu Mesele.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü