"Erkeklerde iki güzel haslet olan cesaret ve sehavet kadınlarda bulunsa, bu emniyete ve sadakate zarar olduğu için, ahlak-ı seyyiedendir, kötü haslet sayılırlar." Ne demektir?
Değerli Kardeşimiz;
"... Hatta erkeklerde iki güzel haslet olan cesaret ve sehavet kadınlarda bulunsa, bu emniyete ve sadakata zarar olduğu için, ahlak-ı seyyiedendir, kötü haslet sayılırlar." (Lem'alar, 24. Lem'a, Dördüncü Hikmet)
Hakîm olan Allah; kadını ailenin, çocukların ahlakından, terbiyesinden, evin iç işlerinden, işleyişinden vazifeli ve yetkili kılmış, erkekleri de ailenin geçiminin temini, güvenliği ve namusunu korumak, aileyi dışa karşı temsil etmekle vazifelendirmiştir. Bu görevlerin dışına çıkıldığı veya diğerinin görevine müdahale edildiği durumlarda derhal veya zaman içerisinde aile içi problemler yaşanmaya başlamaktadır. Kendi vazifeleri olsa da birbirlerinin yardımına koşmak, akıl danışmak, istişare etmek lazımdır. Bu ise vazifeye müdahale ve karışmak olarak algılanmamalıdır.
İki güzel haslet olan sahavet ve cesaret kadınlarda olursa, aile saadeti noktasındaki bazı sıkıntılara sebep olur.
Ahlak ilminde bir hasletin iyi veya kötü olması, yalnızca isimlendirilmesine bağlı değildir. Onun hangi şartlarda, hangi niyetle ve hangi ölçüde kullanıldığı önemlidir. Mesela:
Cesaret ile tehevvür (korkusuzca ve düşüncesizce atılganlık) aynı değildir.
Sahavet ile israf aynı değildir.
İhtiyat ile korkaklık aynı değildir.
Sadakat ile körü körüne bağlılık aynı değildir.
Bu ayrımları yapmak, cümlenin anlaşılması açısından çok önemlidir.
Erkek cesaret sahibi olduğunda kahraman olur, ölür veya esir olur. Bütün bu durumlar erkeğe nam getirebilir. Onun başına gelebilecek olumsuzlukla genel anlamda ahlak, namus veya izzetine fazla halel ve zarar getirmez. Lakin kadının olduk olmadık yerlerde ve şekillerde cesur olması, onun namus ve haysiyetine zarar ve leke getirme ihtimalini artırır. İşte bu noktadan kadının cesaret noktasında daha temkinli olması lazım gelir.
Ayrıca genel anlamda kadının konuşma hususundaki ifrat ve aşırılığı, fıtrat ve yaratılış itibariyle daha ağır basıyor. İşte kadınların cesur davranıp her yerde doğruyu ve hakkı ifade etme niyetiyle aşırı bir sözlü mücadeleye girişmesi söz konusu olabilir. İşte böyle bir durumda bu cesareti ona ve topluma ciddi zararlar getirebilir. Acaba "Bu meseleyi söylersem bana nasıl bakarlar?!." endişesi, cesaretten daha ziyade faydalı olur.
Ayrıca kadınlarda olacak ifratlı cesaret, açık saçıklığa toplumun ve dinin kendisine olan menfi bakışına umursuzca yaklaşmasına vesile olabilir. Yani açık saçıklığa bürünme ve istediği yer ve kişilerle oturup kalkma gibi bir vaziyete girebilir. Bu da sadakatin kırılmasına ve kadının çok şeyler kaybetmesine yol açabilir.
Diğer taraftan, kadının fıtratında iktisat ve tutumluluk olması gerekiyor ki, evinin ve bağlı bulunduğu ortamın geçimi sağlanabilsin. Yoksa kadınlar cömert davranırsa ve israfa girerse o zaman ailede maddi planda ciddi sıkıntılara ve problemlere vesile olabilir. Çünkü şefkatlerinin çok fazla olması ve kan bağı taşıdığı kişilere aşırı düşkünlüğü hasebiyle, ailenin sahip olduğu imkânları sorumsuzca dağıtmaya meyyal olabilir. Bu noktadan onun bu cömertliği ve el açıklığı, ona karşı sadakatsiz yaftasını yapıştırmaya vesile olabilir.
Cenab-ı Hakk'ın erkekler ile kadınlara elbette birbirine benzeyen özellikler vermiştir. Ayrıca Hakîm ismi gereğince birbirlerini tamamlamaları açısından da erkeklere ve kadınlara kendilerine özel sıfatlar vermiş, eksik oldukları noktaları da birbirleriyle tamamlamalarını uygun görmüştür.
Elbette erkeklerde de şefkat vardır, ama anneler gibi çok aşırı şefkatli olmaları çok işlerin yanlış gitmesine vesile olurlar. Kadınlarda da sertlik vardır, ama erkekler gibi sertlikte ve dayanıklılıkta aşırı giderlerse bazı şeylerin bozulmasına vesile olabilirler.
Bir hasletin kendisiyle, o hasletin yanlış kullanılması birbirinden ayrılmalıdır. Allah'ın verdiği her haslet elbette ya bizzat ya da neticesi itibariyle iyidir; fakat yanlışta ve aşırılıkta kullanılması iyi değildir. Yani her şeyin ifrat ve tefritte kullanılması hatalı olup, orta yol dediğimiz sırat-ı müstakimde kullanılması esas olmalıdır.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yorumlar