"Evet, şu kâinatta insan bir fihriste-i camia olduğundan, insanın kalbi binler âlemin harita-i maneviyesi hükmündedir." cümlesini devamıyla izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

İnsan, maddi ve manevi cihetiyle; “Kudretin gizli definelerini açan bir anahtar külçesi” gibidir. Her bir aza ve duygusu ile bir âlemin kapısını açar ve anlaşılmasını temin eder.

Mesela, dil bir anahtardır; tatlar âleminin kapısını onunla açarız.

Aynen onun gibi, akıl ve kalbimiz de birer anahtar gibidir, nice rahmet hazinelerini ve hikmet definelerini onlarla açarız. Sinekten tutun, galaksilere kadar her bir mahluk bir rahmet hazinesi ve hikmet definesi olup, onların tümü Cenâb-ı Hakk’ın gizli hazineleri olan güzel isimlerinin tecellileridirler. İşte insan, akıl sayesinde bu tılsımlı defineleri açıyor, onlarda tecelli eden isim ve sıfatları okuyor.

Talim ve terbiye sayesinde akıl melekemizi geliştirip, başkasının göremediği şeyleri gördüğümüz gibi, imanın nuru ile nurlanan, muhabbet ile cilalanan kalbimiz sayesinde de nice hakikatleri görürüz.

Kâinat, “kalem-i kudretle yazılmış bir kitap”tır. O kitaptaki yazıların taşıdığı gizli manalar, fen ilimleriyle ortaya çıkarılırlar. İnsan, kendisine lutfedilen kabiliyetini yerinde kullanmakla, yer altı kaynaklarından, elektriğe, ışınlar âlemine kadar nice gizli hazineleri keşfetmiştir. Böylece sanki “bir anahtar külçesi” gibi olmuş ve her bir anahtarla ayrı bir hazineyi açmıştır. Buradaki farklı anahtarlar, insan mahiyetindeki değişik meziyetleri ifade etmekle birlikte, kâinatla alakalı farklı fenlere de işaret olsa gerektir.

İnsan bütün kâinattan süzülmüş bir hülasa olduğu gibi, bütün duygularıyla da Cenâb-ı Hakk’ın isim ve sıfatlarını tanıyacak ve tanıtacak bir anahtar külçesidir.

Allah’ın bütün isimleri güzeldir ve onların bütün tecellileri harikadır, gariptir. Bunlar insanda fihriste olarak sıralanmış gibidir. Yaratmak, suret vermek, hayat vermek, hissiyatla donatmak, ruhlara münasip bedenler yaratmak, organlar takmak, birer ilahi fiildirler. Bunların hepsinin de yaratılmaları Allah’a mahsustur ve bütün bunlar Allah’ın isimlerinin tecellileriyle ortaya çıkarlar. Varlık âlemine serpilen bu tecellilerin hepsinden insanda da bir numune yaratılmıştır. O da var edilmiş, o da hayata kavuşmuş, o da rızıklanmış, onun da ruhu hissiyatla, bedeni uzuvlarla teçhiz edilmiştir ve hakeza...

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü