"Firak-ı ebediyi hicran-ı layezaliye, hicran-ı layezaliyi firak-ı ebediye ve adem-i mutlakı da her ikisine musallat eder ki, o firakların, o hicranların kökleri ortadan kalksın." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Hicran-ı layezali", sonsuz ayrılık. Ayrılıktan gelen ve sonu gelmez üzüntü demektir. "Firak-ı ebedî ise; sonsuz ayrılık demektir.

İkisinin birbirine musallat olması ve birbirlerini yok etmesini şöyle bir misal ile izah edebiliriz.

Meselâ; su bana musallat olsa ne olur? Ben ıslanmış olurum. Deprem bize musallat olsa ne olur? Her taraf tahrip olur. Peki, yokluk, bir adama musallat olsa ne olur? Adam yok olur.

Şimdi, bu sual ve cevaplardan yola çıkarak cümleyi izah edelim:

Ebedî hicranı bir yere koyalım. Sonra ebedî ayrılığı / firakı getirip ona musallat edelim. Ebedî hicranın durumu ne olur? Ebedî hicran, ebedî ayrılığa uğrar. Yani insan ile ebedî hicran arasında ebedî bir ayrılık olur, ama yok olmaz.

Tersini yaptığımızda ise, bu kez ebedî ayrılık ebedî hicrana uğrar. En son olarak adem-i mutlak olan ebedî yokluğu ikisine musallat etsek ne olur? Cevap: İkisi de ebedî yok olur. Peki, yok yok olunca, ne olur? Cevap: Var olur.

Dolayısı ile ebedî yokluk değil, ebedî varlık olacaktır. Allah'ın rahmeti ve merhameti ebedî yokluğa müsaade etmeyecektir. Bazı rivayetlerde kıyametin kopmasından sonra, ölüm denen hakikat, bir koç şeklinde getirilip kesilecektir. Yani ölüm yok edilecektir. Ölümün yok edilmesi sonsuz yaşamak demektir. (bk. Buhari, Tefsir 19; Müslim, Cennet 40, 41)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü