Güzel huylu kardeşin sağ yola, ahlaksız ve serseri olanın sol yola gitmesinin, huyla ve fıtratla bir alakası var mıdır? Var ise yolu seçme ve tercih etmeyi nasıl anlamalıyız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Her doğan çocuk İslam fıtratı üzere doğar.”(1)

hadis-i şerifi temel hükümdür. Sualde yer alan ifadeyi bu esasa göre yorumlamak durumundayız.

Güzel huylu yahut ahlaksız olma, yapılan işlerle kendini gösteren ve onlara dayanan hükümlerdir. Yani güzel işler yapanın güzel huylu, edep dışı işler görenin de ahlaksız olduğunu söyleriz. Yoksa insan önce iradesi dışında ahlaksız olarak yaratılmış da sonra ahlaksızlık yapmış değildir. Böyle bir yorum sözünü ettiğimiz temel hükme ters düşer.

Bir öğrencinin çalışkan olduğunu söylememiz, onun çalışmadaki gayretine ve yoğunluğuna dayanır. Yani çocuk çalışkan olduğu için biz ona çalışkan deriz. Yoksa önce çalışkan olmuş da sonra çalışmış değildir. Tembelliği de aynı şekilde düşünürüz.

Fakat insanın fıtratı İslam'a ve doğruluğa uygun olduğu hâlde, imtihan sırrı için haram ve günah işleyebilmesi de lazım ve esas olmuştur. Bu nedenle Allah, şer işleyebilme yolunu açık bırakmış ve izin vermiştir. İnsan da nefis, şeytan ve çevresinin yönlendirmesiyle beraber, fıtratında bulunan haram işleme kabiliyetinden dolayı şerre yönelebilir. Böylece fıtratını ve istidadını zamanla bozup, hayra olan kabiliyetini kaybedebilir. Hatta öyle bir dereceye gelir ki, kalbi mühürlenir. Neticede yılan ve akrep gibi ısırmaktan ve zehirlemekten lezzet alabilir.

“İnsan ahsen-i takvimde yaratıldığı ve ona gayet câmi' bir istidad verildiği için; esfel-i safilînden ta a'lâ-yı illiyyîne, ferşten ta arşa, zerreden ta şemse kadar dizilmiş olan makamata, meratibe, derecata, derekata girebilir ve düşebilir bir meydan-ı imtihana atılmış, nihayetsiz sukut ve suuda giden iki yol onun önünde açılmış bir mu'cize-i kudret ve netice-i hilkat ve acube-i sanat olarak şu dünyaya gönderilmiştir.”(2)

Dipnotlar:

1) Buhârî, cenâiz 92; Ebû Dâvut, sünne 17; Tirmizî, kader 5.
2) bk. Sözler, Yirmi Üçüncü Söz, İknci Mebhas.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...