"Hâlıkının ilmine hikmetine delâlet eden hüsn-ü hilkat-ı insan muvazenesi, aynen yıldız böceğinin gecedeki ışığının lem’acığının, gündüzde güneşin ihâtalı ziyasına nisbeti gibidir." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

Bir marangoz güzel bir koltuk takımı yapsa, ona bakan biri, onun ne kadar maharetli bir usta olduğunu, bu işte nasıl bir ilim ve tecrübe sahibi olduğunu anlar ve takdir eder. San’atkârı tanıtan ve sevdiren ortaya koyduğu eserleridir. San’atkârın kıymeti eseri ile ölçülür.

En büyük san’atkâr Allah’tır. Eşsiz bucaksız kâinat ve içindeki, garip, bedi’ ve eşsiz mahlûkat Onun eserleridir. Allah’ın eserleri içinde en mükemmeli ve en muazzamı ise insandır. İnsanın yaratılışını incelediğimizde, Allah’ın sonsuz ilmine sonsuz kudretine ve sonsuz hikmetine intikal ediyoruz. San’atkârın aynası san’atı olduğu için, san’atın mükemmelliği san’atkârın mükemmelliğine işaret ediyor.

İnsanın san’atının insana olan işareti, yıldız böceğinin küçücük ışığına benzetilirken, Allah’ın san’atının Allah’a ve sıfatlarına işaret etmesi ise, güneşin ışığına benzetiliyor. İnsanın yaptığı basit bir şey bile tesadüfe verilemezken, Allah’ın harika ve mükemmel eserlerini kör, sağır ve dilsiz tabiata veya tesadüfe verilmesi, en büyük bir ahmaklık ve cehalettir.

Allah’ın san’at eserleri, insanın eserleri ile nasıl mukayese edilemez ise, bu san’atların san’atkârlarına olan işaretleri de kıyas edilemez. Allah’ın san’atının kendine olan işareti güneş gibi iken, insanın san’atının insana işaret etmesi ise yıldız böceğinin ışığı kadardır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü