"Hayret verici seyahat ve seyeran-ı mevcudat, o sefer ve seyelan-ı mahlukat öyle bir intizam ve mizan ve hikmetle sevk ve idare edilir..." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Bu hayret verici seyahat ve seyeran-ı mevcudat, o sefer ve seyelan-ı mahlukat öyle bir intizam ve mizan ve hikmetle sevk ve idare edilir ve onlara ve o kafilelere kumandanlık eden öyle basirâne, hakîmâne, müdebbirâne kumandanlık ediyor ki, bütün akıllar faraza ittihat edip bir tek akıl olsa, o hakîmâne idarenin künhüne yetişemez ve kusur bulup tenkit edemez." (Lem'alar, Otuzuncu Lem'a, Altıncı Nükte.)

Kâinat ve içindekiler zaman nehrinde öyle hızlı bir şekilde akıp gidiyorlar ki, bunları mükemmel bir nizam ve ölçü ile bir gaye doğrultusunda sevk ve idare edebilmek için sonsuz bir ilim, mutlak bir irade, nihayetsiz bir kudret sahibi olmak gerekir.

Dünyamızdan milyonlarca kat büyük yıldız ve galaksilerin birbirine çarpmadan, birbirinin intizamını bozdurmadan sevk ve idare edildikleri malumdur. Bu ince ve hassas nizamı devam ettiren hikmet, ilim ve kudret öyle bir kemaldedir ki, bütün akıllar toplansa idrak etmekten aciz kalırlar. Bu haşmet ve rububiyete karşı ancak hayret ile secde etmek gerekir.

İnsan aklı aynı anda birkaç işi sevk ve idare etmekten aciz olduğu için kendine yardımcılar tutuyor. Ama sonsuz ilim, irade ve kudret sahibi olan Allah aynı anda rakamlarla ifade edilemeyecek kadar sayısız işleri karıştırmadan, unutmadan, şaşırmadan, bir yardımcıya ihtiyaç duymadan sevk ve idare ediyor. Hiç kimse bu muazzam hakikatin künhünü yetişemez, tam manasıyla idrak edemez, hiçbir noksanlık ve kusur bulamaz. Bu hakikat bir ayette mealen şöyle ifade edilir:

"Yedi kat göğü birbiriyle tam uyum içinde yaratan odur. Rahman'ın yaratmasında hiçbir nizamsızlık göremezsin. Gözünü çevir de bak, herhangi bir kusur görebilir misin? Sonra tekrar tekrar gözünü çevir de bak, gözün bir kusur bulamadığından, eli boş ve bitkin geri döner." (Mülk, 67/3-4)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü