"Her bir vücud-u fâniyi çok baki vücutlara çekirdek yapar, makasıd-ı Rabbaniyesine medar eder, şuunat-ı Sübhaniyesine mazhar kılar, kalem-i kaderine mürekkep ittihaz eder ve kudretin dokumasına bir mekik yapar." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Aynen öyle de وَ ِللّٰهِ الْمَثَلُ اْلاَعْلٰى Hâlık-ı Hakîm ve Rahîm ve Vedûd, mukteza-yı rahmet ve hikmet ve vedûdiyet olarak kâinat fabrikasına hareket veriyor. Her bir vücud-u fâniyi çok baki vücutlara çekirdek yapar, makasıd-ı Rabbâniyesine medar eder, şuûnât-ı Sübhâniyesine mazhar kılar, kalem-i kaderine mürekkep ittihaz eder ve kudretin dokumasına bir mekik yapar."

"Ve daha bilmediğimiz pek çok inâyât-ı galiye ve makasıd-ı âliye için, kendi faaliyet-i kudretiyle kâinatı faaliyete getirir. Zerrâtı cevelana, mevcudatı seyerana, hayvanatı seyelana, seyyaratı deverana getirir, kâinatı konuşturur, âyâtını ona sessiz söylettirir ve ona yazdırır."

"Ve mahlukat-ı arziyeyi, rububiyeti noktasında, havayı emir ve iradesine bir nevi arş ve nur unsurunu ilim ve hikmetine diğer bir arş ve suyu ihsan ve rahmetine başka bir arş ve toprağı hıfz ve ihyasına bir çeşit arş yapmış; o arşlardan üçünü mahlukat-ı arziye üstünde gezdiriyor." (Mektubat, Yirmi Dördüncü Mektup, İkinci Makam.)

Kâinattaki faaliyet ve hareketlerin temelinde, Allah’ın isim ve şuunatını görmek ve görtermek istemesi bulunuyor. Yani Allah isim ve şuunatının tecellilerini hem kendisi görmek istiyor hem de başkalarına göstermek için kâinatı sürekli değiştirip sürekli bir faaliyet ve hareket ile çalkalıyor.

Her bir ismin arkasında bir şuunat bulunuyor. Mesela Vedud bir isimdir ve arkasında muhabbet şuunatı hükmediyor. Şöyle ki:

"Vedud ismine mazhar olan muhakkıkin-i evliya: 'Bütün kâinatın mâyesi, muhabbettir. Bütün mevcudatın harekâtı muhabbetledir. Bütün mevcudattaki incizab ve cezbe ve câzibe kanunları, muhabbettendir.' demişler." (Sözler, Otuz İkinci Söz, İkinci Mevkıf.)

Allah Vedud ve Rezzak ismi muktezası ihsanda bulunmak istiyor. Mesela, elma ihsan etmek için ağacı ve onun beslenmesi için toprağı ve mineralleri yaratıyor. Toprağın su ihtiyacını karşılamak için bulutlar yağmuru gönderiyor. Elmanın kızarabilmesi için Güneşi ve Güneş sistemini hareket ettiriyor. Baharın gelmesi için dünyayı Güneş etrafında döndürüyor. Uzayıp giden bir faaliyet ve hareket silsilesi neticesinde elma icad ediliyor. Elmanın icad edilmesinin temelinde ise, başta ifade ettiğimiz gibi Vedud ve Rezzak ismi hükmediyor. Vedud ve Rezzak isminin arkasında da ilahi bir şuunat hükmediyor. Yani ihsan etme işinden Allah zat-ı uluhiyetine münasip bir mukaddes lezzet alıyor ve münezzeh bir memnuniyet duyuyor.

Diğer bir husus, her bir isim ve her bir şuunat kendi mana ve hükmünü mümtaz bir şekilde gösterdiği sahaya arş deniliyor. Mesela, hava unsuru bir arştır; orada Allah’ın irade ve emir sıfatları hususi ve mümtaz bir şekilde tezahür ediyor. Her isim ve sıfatın bu tarz arşı bulunmaktadır.

Zaten asıl maksat ve gaye, Allah’ın kendi sonsuz cemal ve kemalini görmek ve göstermek istemesidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

zeynepyavuz

Fabrika sahibi neden ona acımadı, yandırdı; o sevimli maddeleri mahvetti, şikayet edilir mi? Aynen öyle de وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى Hâlık-ı Hakîm ve Rahîm ve Vedud mukteza-yı rahmet ve hikmet ve vedudiyet olarak, kâinat fabrikasına hareket veriyor....bu meselede yer alan ayetin konuyla bağlantısı nedir ?

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)

Kainatın değişmesinde, dönüşmesinde, faaliyetinde hükmeden Allah’ın yüce sıfatları ve kudsi isimleridir ayette de bütün güzel ve yüce sıfatların Allah’a ait olduğu vurgulanarak bu gerçeğe işaret ediliyor.

Kainat fabrikasının sürekli çalışması ve bu çalışma esnasında bazı maddelerin yanıp kül olması yani vazifesini bitirdikten sonra vücudunun dağılmasının arka cephesinde İlahi isim ve sıfatlar vardır Hâlık-ı Hakîm gibi.

Kainatın muazzam bir şekilde hareket ve faaliyet içinde olması Allah’ın kudsi ve yüce şuunatının bir gereğidir. Çünkü bu muazzam faaliyetten Allah şanına yakışacak kudsi ve münezzeh bir lezzet bir keyif almaktadır ki bütün yüce ve münezzeh sıfatlar Onundur ve Ona aittir.

Rahmeti kainatın zaman ipine asılmasını iktiza ediyor çünkü eşya sıra ile o ipte sergileniyor vazifesini yaptıktan sonra çekilsin ki arkada bekleyenler de gelsin görünsün sonra ebedi saadete aksınlar.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
zeynepyavuz

Allah razı olsun sorumun cevabını aldım

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...