"Her biri külliyetiyle, hem her bir ferdi tek başıyla, Sâni-i Zülcemalinin esmasını gösterdikleri gibi, onun cemaline, kemaline, rahmetine ve muhabbetine..." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hem her biri, külliyetiyle, hem her bir ferdi tek başıyla, Sâni-i Zülcemal’inin esmasını gösterdikleri gibi, onun cemaline, kemaline, rahmetine ve muhabbetine birer ayrı ayrı ayinelerdir..." (Sözler, Otuz İkinci Söz, Üçüncü Mevkıf.)

Sayısız mahlukattan misal olarak sadece yeryüzü üzerinde duralım. Ruy-i zemin, külliyetiyle yani bir bütün olarak üzerinde bulunan bütün mahlukatla Cenab-ı Hakk’ın cemalini, kemalini, rahmetini ve şefkatini gösterdiği gibi, onun her bir ferdi, yani onda yaşayan her insan, her hayvan, her ağaç da yine aynı manaları ders verir ve esma-i ilahiyeye ayinedarlık eder.

"...Ve nihayetsiz cemal ve kemaline ve rahmet ve muhabbetine birer şahid-i sadıktır. Ve o cemal ve kemalin ve rahmet ve muhabbetin birer ayatıdır, birer emaratıdır." (bk. age.)

Bir tek insana yapılan rahmet ve ihsanları bile sayamayız. Bedenindeki yüz trilyon hücre, her birinde bir o kadar atom, ruh âlemindeki bütün duygular, hisler, durmadan çalışan kalp, kalbin pompaladığı kanı vücudun her yanına ulaştıran ve ekvatorun iki buçuk katı kadar uzunluktaki normal ve kılcal damarlar, her saniyede yenilenen elli milyon hücre ve daha böyle nice faaliyetler hep insana rahmettir ve Allah’ın cemaline ve kemaline birer ayinedirler.

Bütün insanları, hayvanları, bitkileri, yıldızları bu manada birlikte düşündüğümüzde cemal, kemal, rahmet ve muhabbetin sonsuz olduğunu bir derece anlayabiliriz. Ebediyet âlemindeki çok büyük tecellileri de hayal ettiğimizde bu hakikate uzaktan da olsa bir derece bakabiliriz.

"...İşte, şu nihayetsiz enva-ı kemalat, daire-i vahidiyette ve ehadiyette hasıldır. Demek, o daire haricinde tevehhüm olunan kemalat, kemalat değildir." (bk. age.)

Cenab-ı Hakk’ın sonsuz kemaline işaret eden bu nihayetsiz kemaller hem varlık âleminin tümünde, hem de her bir ferdinde kendini gösterir.

Sadece bir örnek verelim:

Canlıların tümüne ihsan edilen hayat nimetini düşünelim. Yeryüzündeki üç milyonu aşkın olduğu söylenen hayvan türlerinin bütün fertlerine hayat ihsan edilmiş. Sineklerden kartallara, hamsilerden balinalara, aslanlardan ceylanlara, bakterilerden mikroplara kadar hayata mazhar bütün nevilerin bütün fertlerini birlikte düşünelim. Buna yeryüzünde hayatın ilk yaratıldığı günden bugüne kadar gelen ve kıyamete kadar devam edecek olan bütün canlıları da ilave edelim. Tümüne birden baktığımızda Allah’ın “hayat ihsan etme kemalini”, vahidiyet cihetiyle bir derece seyrederiz.

Bu nevilerden sadece bir nevi olan insan nevinden bir tek fert olarak kendi hayatımıza baksak, ondaki bütün duyguları, hisleri birden nazara alsak, Güneş'in aynadaki ışığının Güneşi göstermesi kabilinden bu hayat ile Rabbimizin kemalini, cemalini, rahmetini, ihsanını ehadiyet cihetiyle bilir ve onun sonsuz kemaline iman ederiz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...