"Her tarafta tecavüb, her canibde tahabbüb; ona sıkıntı vermez. Her köşede istinas, o cemiyet içinde mahzunu vaz’ ediyor." İzah eder misiniz?
- Cümlelerinin 1.'sinde "herşey o mü'min'e ülfet ettiği için sıkıntı vermez diyor. 2. cümlede birden bu mânânın zıddına geçiyor gibi anladım. İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Belki muhatab-ı mahzunun nazarında oluyor bir cemiyet-i ahbap. Her tarafta tecavüb, her cânibde tahabbüb; ona sıkıntı vermez."
"Her köşede istînas, o cemiyet içinde mahzunu vaz’ ediyor bir hüzn-ü müştakane; bir hiss-i ulvî verir, gamlı bir hüznü vermez." (Sözler, Lemeât, Ulaşmaz dest-i edeb-i garb-ı hevesbâr-ı hevâkâr-ı dehâdâr...)
Hüzün iki türlüdür: Birisi imansızlıktan gelen yetimane hüzün yani ruha ve kalbe her şeyi anlamsız gösteren ölümü; yokluk ve hiçlik gösterir. Bu ise her nesne ve eşyayı yabancı ve düşman gösteren ve neticesinde uğursuz bir acı ve elem veren hüzündür.
Diğer hüzün ise dost ve ahbaba geçici kavuşamama onlara karşı duyulan ulvi bir özlem yüce bir iştiyaktan tevellüt eden tatlı ve elemsiz bir hüzündür. Bu hüzün imansızlıktan gelen hüzne benzemez. Onun gibi ümitsiz bir acı ve elem vermez.
Mesela, Peygamber Efendimize (asm) âşık bir adam için dünya bir gurbet ölüm ise kavuşmadır. Ona olan özlem ve aşkı ise kalbe ve ruha tatlı bir hüzün ve ulvi bir hasrettir. Bu hüzün ve hasret imansızlıktan gelen hüzün ve hasrete benzemiyor, onun verdiği ümitsiz elemi vermiyor.
Ahbapsızlıktan gelen elem ile ahbaptan geçici ayrı kalmaktan gelen elem aynı değildir. Küfür nazarıyla bakıldığında ahbapsızlığın verdiği elem çok derin, çok acı ve çaresi olmayan bir azaptır. Ama iman nazarıyla bakıldığında ahbaptan geçici ayrılmaktan gelen hüzün tatlıdır, muvakkattır ve ulvidir.
Peygamber Efendimiz (asm), oğlu İbrahim vefat ettiği zaman göz yaşı dökmüş ve
"Göz yaşarır, gönül mahzun olur, ancak şu dilden Allah'ı hoşnut etmeyecek tek bir kelime çıkmaz. Ey İbrahim! Biz senin ayrılığına çok mahzunuz." (Buhari, Sahih, Cenâiz, 42, II, 84.)
buyurmuştur. Ama kâfirler ve inançsızlar için ölüm ebedi ayrılık olarak bilindiği için, onların kalpleri de ruhları da kavrulur ve yanar.
İlave bilgi için tıklayınız:
- PEYGAMBER EFENDİMİZİN OĞLU HZ. İBRAHİM`İN VEFATI
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü