"Hilkat-i insaniye, hilkat-i âlemden daha aciptir." ifadesini Mümin suresi 57. ayetin manası çerçevesinde nasıl anlayabiliriz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Göklerin ve yerin yaratılması elbette ki insanların yaratılmasından daha büyük bir olaydır, ama insanların çoğu bunu bilmez." (Mümin, 40/57)

"... Ve hilkat-i insaniye, hilkat-i âlemden daha aciptir. Nasıl ki bir cevher-i ferd üstünde, esir zerrâtıyla bir Kur’ân-ı hikmet yazılsa, semâvât yüzündeki yıldızlarla yazılan bir Kur’ân-ı azametten kıymetçe daha ehemmiyetli olabilir. Öyle de çok küçük cüz’iyatlar var, mu’cizât-ı san’atça külliyattan üstündür."(1)

Müşrikler, öldükten sonra tekrar dirilmeyi imkansız görüyor, bu sebeple ahirete inanmıyorlardı. Allah’ın ayetleri hakkında tartışma yaparken en çok üzerinde durdukları konulardan biri de bu idi. Bunu o kadar imkansız görüyorlardı ki, "Çürüyüp paramparça olduğunuzda yeni bir yaratılışa konu olacağınızı iddia eden bir adam gösterelim mi size?" (Sebe’ 34/7) diyerek Peygamberimiz (asm) ile alay ediyorlardı.

Ama onlar, yeniden dirilmeyi imkansız görürken, gökleri ve yeri Allah’ın yarattığına da inanıyorlardı. Oysa Allah hakkında bir güçlükten söz edilemezse de insan mantığı açısından bakıldığında, göklerin ve yerin yaratılması insanoğlunun ikinci defa yaratılmasından daha zor daha müşküldür.

Ayette "göklerin ve yerin yaratılması insanın ikinci kez diriltilmesinden daha büyük bir yaratılma şeklidir" denilerek ahireti ve dirilişi akıllarına sığdıramayan müşrikler ilzam ediliyor. İnsan açısından daha zor olan, göklerin ve yerin yaratılma işlemini yapan bir Allah’ın daha hafif ve daha ehven olan insanı ikinci kez diriltmesinden şüphe etmesinin bir tenakuz ve çelişki olduğu vurgulanıyor.

Üstadımızın bahsettiği konu ise, küçük şeylerin de büyük şeyler gibi sanatlı hatta bazen daha sanatlı ve daha harika olduğuna vurgu yapıyor. Küçücük atomlarla Kur’an yazmak büyük yıldızlarla Kur’an yazmaktan daha geri daha basit daha önemsiz değildir.

Mesela, küçücük bir mikrop, böcek, sinek yaratılış ve sanat bakımından dağdan, yıldızdan, galaksilerden daha değerli daha sanatlı daha aciptir. Çünkü bu gibi küçük mahluklar da hayat gibi bir kudret mucizesi bulunuyor.

İnsanın hem ceset hem de ruh açısından yaratılışı ve sanat olma özelliği bütün kainattan daha değerli daha harika daha aciptir. Hatta insan kainatın bir özeti ve küçültülmüş bir modeli gibidir. "İnsanı büyütsen kainat, kainatı küçültsen insan olur." ifadesindeki gibi.

“Şüphesiz biz insanı en güzel biçimde yaratmışızdır.” (Tin, 95/4) ayeti de bunu teyit etmektedir.

1) bk. Mektubat, Yirminci Mektup, İkinci Makam.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...