İçerik Arşivi

Yaver-i Ekremi dinleyen bütün ahali onun padişahtan istediklerine iştirak ediyor, “Evet, biz de istiyoruz." diyorlar. Buradaki ahaliden maksat sadece insanlar mıdır? Herkes aynı şeyi istemiyor!..
Cenab-ı Hakk'ın cemalini iki vecihle; biri muhtelif ayinelerde bizzat, diğeri müştak seyirci ve mütehayyir istihsan edicilerin müşahedesiyle müşahede etmesinden maksat nedir?
Allah'ın ezelî ilminde mevcut olmaları kâfi değil mi ki mahlûkat yaratılıyor ve Cenab-ı Hak kendi cemal ve kemalini onlarda müşahede ediyor?
"Dördüncü Hakikat Bâb-ı Cûd ve Cemâl olup, ism-i Cevvâd ve Cemîl'in cilvesidir." cümlesinde, “cemâl” ve “cemîl”in mana farkı var mı? Cûd ve sehâ farklı manalar ihtiva ediyor mu?
"Nihayetsiz cud ve seha nihayetsiz ihsan ve nimetlendirmek ister." ifadesinde, cud ile ihsanın, seha ile nimetlendirmenin münasebetini nasıl anlamalıyız?
"Halbuki, şu yerlerde o hikmete, o adalete lâyık binden biri icra edilmiyor..." Bundan, insanların dışındaki mahlukatta o adalet ve hikmetin tam olarak uygulandığı manası çıkar mı?
"Daimî tenaumla o daimî in’ama karşı şükür ve minnettarlık göstersin." cümlesi âhirette de ibadetin olduğunu ihsas ediyor. Hâlbuki orada mecburi vazife olmayacak, ne dersiniz?
"İstidat, ihtiyaç ve ızdırar lisanıyla sual edilen her şeye daimi cevap vermek nihayet derecede bir adl ve hikmeti gösteriyor.” cümlesini nasıl anlayabiliriz? Daimi cevap vermek ne demektir?
Enbiya ve evliyalar için “mehâsin-i Rubûbiyetin dellâlları” tâbiri kullanılıyor. Bu ifadeyi biraz açar mısınız?
"Rububiyetinin haşmetini, ibadının hukukunu muhafaza etmekle muhafaza etmeyi" nasıl anlamalıyız?
Daimî kemâlât neden daimî tezahür ister? "Bekâsı olmayan istihsan edicinin nazarında kemâlâtın kıymetinin sukut etmesi" Allah’a noksanlık vermez. Konunun haşirle münasebeti nasıldır?
"Şu küçücük insanın küçüklüğü nispetinde değil belki cinayetinin büyüklüğü, mahiyetinin ehemmiyeti ve vazifesinin azameti nispetinde mükâfat ve mücazât görmesi" ne demektir?
"Hodgâm insan bilmediği şeye düşman olduğu gibi eli yetişmediği şeye de zıttır." Kâfirlerin Allah’ın düşmanı olduğu bununla izah edilmektedir. Bu genel bir kaide midir?
Üçüncü Hakikat'in sonunda cehennem için daimi, cennete ise ebedî kelimesi kullanılmıştır. Acaba farklı bir mana mı nazara veriliyor?
"Cenâb-ı Hak hüsnünün derecâtını ve cemâlinin mikyaslarını zîşuur ve müştak bir âyinede müşâhede etmek ister.” cümlesini açıklar mısınız?
Üçüncü Hakikat'te "hikmet ve adâletten" haşrin ispatı yapılmaktadır. Hikmet ve adâlet denilince neleri anlamalıyız?
"Pek büyük bir nişanı taşıyan bir yaver-i ekrem bir nutuk okuyor." İzah edip, cümlenin şefkatle münasebetini kurar mısınız?
Hadsiz sehavet, hesapsız hazine ve antika sanatların; Cenâb-ı Hakk'ın kemalatını, cemal-i manevîsini ve hüsn-ü mahfisinin letaifini göstermesini misallerle açar mısınız?