"İmam-ı Gazali (r.a.) gibi çok imamlar Celcelutiye’yi şerh etmişler." Bu eserler hakkında bilgi verir misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
Celcelûtiye, Hz. Ali (r.a.) tarafından Süryanice ve Arapça kelimelerle nazmedilen, içinde İsm-i Azam'ı barındıran çok derin ve sırlı bir kasidedir. Celcelûtiye üzerine pek çok büyük imam şerh yazmış veya bu kasideyi vird edinmiştir.
En meşhur olanları şunlardır:
İmam-ı Gazâlî (r.a.): İmam Gazâlî’nin Celcelûtiye ile bir bağı olduğu doğrudur; ancak bu bağ bir "kitap telifi" şeklinde değil, daha çok tasavvufi bir gelenek ve vird (dua) geleneği içindedir. Gazâlî’nin bu kasidenin içindeki bazı isimlerin (Esma-i hüsnanın Süryanice karşılıkları olduğu düşünülen kelimelerin) sırlarına vakıf olduğu rivayet edilir. Onun "Celcelutiye" isimli eseri vardır ki, bu eser Celcelutiye'nin şerhi hükmündedir.
Şeyh Muhammed b. Muhammed el-Gazzî (veya bazı kaynaklarda Ebû Hamîd Muhammed el-Gazzî), elimizdeki "Behçetü’s-Seniyye" isimli bir eseri, tamamen Celcelutiyenin şerhine hasretmiştir.
Celcelûtiye şerhi olan bu eser, aslında isim ve künye benzerliği nedeniyle, matbaanın ilk dönemlerinden itibaren bu eser halk arasında ve bazı sahaflarda meşhur "Hüccetü’l-İslam" İmam Gazâlî’ye nispet edilmiştir. Bu eseri çoğu kişi İmam-ı Gazaliye ait zanneder. Lakin kronolojik ve üslup olarak İmam Gazâlî’nin kaleminden çıkmış bir eser olarak kabul edilmez.
Muhyiddin İbnü’l-Arabî (r.a.): "Kutbu'l-Arifîn" olarak bilinen İbnü’l-Arabî de bu kasideye bir şerh yazmıştır. Bu şerh, Ahmet Ziyaeddin Gümüşhanevî Hazretlerinin meşhur "Mecmuatü’l-Ahzab" isimli eserinin Şazelî cildinde (derkenar olarak) yer almaktadır.
İmam Nureddin el-İsfehânî: İmam-ı Gazâlî'nin de bu konuda ders aldığı ifade edilen büyük bir zattır ve Celcelûtiye’nin kıymeti ve hassasiyeti üzerine şerhi bulunur.
Ahmed bin Ali el-Bûnî: "Şemsü’l-Maârif" adlı meşhur eserin müellifi olan el-Bûnî, Celcelûtiye’nin havas ve esrarı üzerine geniş izahlarda bulunmuştur.
Kısaca bu imamlar, Celcelûtiye’yi "dünya ve ahiret hazinelerinden bir hazine" olarak nitelendirmişlerdir. Bediüzzaman Said Nursi de eserlerinde bu imamların şerhlerine atıf yaparak Celcelûtiye'nin vahiy kaynaklı olduğunu ve Hz. Ali (ra)’ye ders verildiğini ifade eder.
İlave bilgi için tıklayınız:
- Celcelûtiye hakkında bilgi verir misiniz? Celcelûtiye nedir? Nasıl bir eserdir? Kime dayanır?
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü