"Kalblerindeki inat, zebhedilen tavuk gibi, dillerini içeri tarafa çekerek, konuşmalarına ve nedametle tevbe etmelerine mani olmuştur." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Kalblerindeki inat, zebhedilen tavuk gibi, dillerini içeri tarafa çekerek, konuşmalarına ve nedametle tevbe etmelerine mani olmuştur." (İşaratü'l-İ'caz, Bakara Sûresi, 17-20. Ayetin Tefsiri)
Bediüzzaman Hazretlerinin İşaratü’l-İ’caz tefsirinde, münafıkların dehşetli halet-i ruhiyesini tasvir eden bu cümlesi, edebiyat ve psikoloji tarihi açısından eşine az rastlanır, sarsıcı bir benzetmedir (teşbihtir). Bakara Sûresi’nde münafıkların durumunu anlatan "Onlar sağır, dilsiz ve kördürler; artık dönmezler" (bk. Bakara, 2/18) ayetinin tefsiri sadedinde geçer. Buradaki derin manayı ve ürpertici tasviri şu şekilde tahlil edebiliriz:
Zebhedilen (Kesilen) Tavuk Benzetmesi:
Boğazı kesilen bir tavuk, can havliyle çırpınırken fıtri bir refleksle dilini içeriye, gırtlağına doğru çeker ve ses çıkaramaz hale gelir. Bediüzzaman Hazretleri, inadın ve küfrün pençesinde can çekişen münafık ruhları bu dehşetli manzaraya benzetir. Onlar da manen boğazlanmış, ruh dünyaları can çekişen birer mevtaya dönmüştür.
Dillerin İçeri Çekilmesi ve Kilitlenmesi:
İnat, insanı öyle bir noktaya getirir ki, kişi haksız olduğunu içten içe bilse bile gururundan dolayı bunu itiraf edemez. Kalpteki o katı inat fırtınası, tıpkı kesilen tavuğun dili gibi, insanın dilini içeri doğru çeker, kilitler. Hakikati ikrar edecek, "Ben hata ettim" diyecek mecali ve samimiyeti insandan söküp alır.
Nedamet ve Tövbeye Mani Olmak:
Tövbe kapısının anahtarı nedamet yani pişmanlıktır. Pişmanlık ise ancak tevazu ve dürüstlükle dile dökülür. Fakat inadın getirdiği o manevi kilitlenme, kişinin kendi kurtuluşu için bile olsa boyun eğmesine, istiğfar etmesine müsaade etmez. İnatçı bir münafık, kelimenin tam anlamıyla kendi gururunun içinde boğularak helake doğru sürüklenir.
Göz Göre Göre Çöküş:
Bu vecize, inadın insanı getireceği en son ve en feci raddeyi gösterir. Hakikat karşısında teslim olmayıp ayak direyenler, neticede kendi kendilerini manen katlederler. O kibir ve inat öyle bir boyunduruk hâline gelir ki, can çekişirken dahi onları kurtaracak olan o tek kelimelik tövbeyi dillerine döktürmez.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü