"Kitab-ı Mübin'in mühim ve ince meseleleri olan nizam ve mizanı bilmez." ne demektir, izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"İkincisi: Her bir şey, nizam-ı âlemi teşkil eden düsturlara ve muvazene-i mevcudatı idame eden kanunlara tatbik-i hareket etmekle, o Alîm-i Kadîre şehadet eder. Çünkü zerre gibi bir camit, arı gibi küçük bir hayvan, Kitab-ı Mübin'in mühim ve ince meseleleri olan nizam ve mizanı bilmez. Camit bir zerre, arı gibi küçük bir hayvan nerede? Semavat tabakalarını bir defter sayfası gibi açıp, kapayıp toplayan Zat-ı Zülcelâlin elindeki Kitab-ı Mübin'in mühim, ince meselelerini okumak nerede? Eğer sen divanelik edip zerrede o kitabın ince hurufatını okuyacak kadar bir göz bulunduğunu tevehhüm etsen, o vakit o zerrenin şehadetini redde çalışabilirsin!" (Lem'alar, On Yedinci Lem'a, Sekizinci Nota)

Kâinatta her şeyin iki yüzü vardır; biri manevi sureti, diğeri ise maddi suretidir. Manevi sureti, kaderde takdir edilmiş olan plan ve programdır. Eşyanın bu yüzüne ve cephesine ne yazılmış ve ne takdir edilmiş ise, işler ona göre yaratılıyor. Bu yüzde hükmeden, Allah’ın ilm-i ezelisidir. Bu cihet İmam-ı Mübin denilen kader planını temsil eder.

Eşyanın ikinci yüzü olan maddi sureti ise, kader ve ilimle çizilen plan ve programın, kudret sıfatı ile harice çıkması ve hayata mazhar olmasıdır. Kaderde ne yazılmış ise, kudret ona göre hareket eder ve ona göre işler. Bu ise Kitab-ı Mübin denilen kâinatın görünen şehadet yönünü temsil eder.

Kader, eşyanın manevi suretinde, kudret ise, maddi suretinde hâkimdir. Kader, eşyanın manevi planını çizer, kudret ise, onu hayata geçirir ve tatbik eder. Kader işin yazılım kısmını, kudret ise işin donanın kısmını tanzim eder.

Bu kâinat sarayı önce Allah’ın ilm-i ezelisinde plan olarak takdir edildi, sonra da o kader planına göre mahlukat onun kudret ve iradesi ile vücuda çıkarıldı.

İmam-ı Mübin kaderin bir ismi ve unvanıdır, eşyanın yol haritasını çizer. Bir ağacın çekirdeği ve kökleri İmam-ı Mübin'i temsil eder.

Kitab-ı Mübin ise, kaderde tayin ve tespit edilmiş mukadderatın eşyada infaz edilmesi ve hayata geçirilmesidir.

"Hülasa: Arının dimağını, mikrobun gözünü tanzim eden Zat, senin ef'al ve a'malini mühmel, başıboş, hesabsız, kitapsız bırakmayarak İmam-ı Mübin'de yazar. Ona göre muhaseben olacaktır." (Mesnevi-i Nuriye, Zerre)

Netice olarak âlemde iş yapan ve yaşaması için ince adımlar atmak zorunda kalan arı veya örümcek gibi küçük bir hayvanın kâinatın bütün alemlerinin kurallarını, kaidelerini ve düsturlarını bilmesi gerekir ki hayatta kalabilsin. Oysa böyle bir durum basit ve şuursuz bir hayvan için mümkün değildir. Öyleyse hüküm heryerin yazılımını ve donanımını elinde tutan Allah'ındır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü