"Küçük mahlukun vücudunda, kemal-i intizam ile gayet hassas bir mizan ve tamam bir ittifak ile, muhtelif ve birbirine zıd, mübayin esbabın içtimaı, o kadar zahir bir muhaldir." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Mübayin" tabiat ve fıtratları birbirine zıt olan sebepler ya da unsurlar demektir. Mesela, sineğin hayatını devam ettirmesinde güneş ve su bir sebeptir. Güneş yakıcı bir unsur iken, su söndürücü bir unsurdur. Bu iki unsur birbirine mübayin yani zıttır, ama hayat için bir arada olmak zorundadırlar.

Şayet "Hayatı, güneş ve su gibi şuursuz, akılsız ve birbirine zıt sebepler yaratıyor" denilirse, o zaman bu iki zıt şeylerin nerede nasıl duracaklarını ve nasıl bir hassas ölçü ile hareket edeceklerini kim tayin edecektir? Rastgele hareket etseler, bu unsurların tabiatı istilacı ve yıkıcıdır, yapmaktan çok bozma eğilimindedirler. Mesela, güneş yakar, su boğar. Demek bunları tedbir edip nerede ve nasıl duracaklarını ince ve hassas bir ölçü ile ayarlayan nihayetsiz bir ilim ve sonsuz bir hikmet sahibi var.

Kâinattaki bu bedi sanatları, harika icraatları, yakıcı, yıkıcı ve aynı zamanda birbirine zıt olan sebeplere vermek büyük bir cehalettir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü