İnsandaki kuvvet Allah’ın kudretinin bir tecellisi olduğuna göre; Allah’ın kudreti sonsuz iken, insanın kuvveti neden azdır?

Değerli Kardeşimiz;

Sayısız denecek kadar çok yıldızların sema âlemini şenlendirmeleri, yine sekiz milyon olarak ifade edilen canlı türlerinin bütün fertleri yanında bütün bitki türlerinin de gayet kolay ve sanatlı olarak yaratılmaları birlikte düşünüldüğünde bütün bu icraatları yapan kudretin sonsuz olduğu açıkça anlaşılır.

Sadece iki misal verelim:

Işığın hızı saniyede 300 bin kilometre olduğu halde ışığı halâ dünyaya ulaşmamış yıldızlar bulunduğu söylenmektedir. Bu ise sonsuz bir kudreti açıkça ilan eder.

Canlı türlerinden birisi insandır. İnsan nevinin bütün fertlerinde her saniyede elli milyon hücrenin ölmesi ve bir o kadarının da yaratılması İlâhî kudretin sonsuzluğunu bildirmeye yeter.

Sonsuz denilince öncelikle aklımıza sonu gelmez bir mesafe gelir. Kudretin sonsuzluğu böyle değildir. Konuyu, Üstat hazretlerinin “Ezelî olan elbette ebedîdir” cümlesinin ışığında değerlendirmek gerekir. Allah’ın bütün sıfatları gibi kudret sıfatı da ezelîdir ve mahlûkata sonradan ihsan edilen kuvvet ve kudretlere benzemez. Mahlûkatın kudreti hadis olduğundan fanidir, yani öncesi olduğu için sonu da vardır. Bütün mahlûk kuvvetleri sınırlıdır. Onlara bu kuvveti ihsan eden Allah’ın zatı gibi kudreti de ezelîdir; o ezelî kudretiyle böyle binlerce âlem yaratsa kudretinde hiçbir noksanlık olmaz. Çiçeği de aynı sonsuz kudretiyle yaratır, yıldızı da. Çiçeğe az, yıldıza fazla kudret sarf etmiş değildir. Bu dersin Onuncu Kelime’sinde tafsilatıyla izah edildiği gibi O’nun kudretinde tecezzi ve inkısam olmaz. O halde, İlâhî kudretin sonsuzluğunu, “ne kadar eşya yaratsa o kudrette bir bölünme ve noksanlık olmayacağı şeklinde anlamak gerekiyor.

Allah’ın bütün sıfatları sonsuzdur, yani ne kadar eşya yaratsa, bir anda binlerle kâinat daha halk etse, O’nun kudretinde hiçbir azalma olmaz. Ve yine Allah’ın bütün sıfatları muhittir, yani bütün varlık âlemini her cihetle kuşatmıştır. Ve Allah, bütün mülk âleminin yegâne malikidir.

Bu kâinatı Allah yapmış ve yaratmıştır. Kâinatta her şey mahlûktur Allah ise Vâcibü’l-Vücud’dur, bütün varlıkları yokluktan kurtarıp var edendir. Kâinatın varlığı zâtından değildir, onun Sanii yok olmasını irade ettiğinde yok olur. Allah’ın varlığı ise zatîdir, yani varlığı zâtının lazımıdır. Üstadımızın kudret bahsinde ifade ettiği gibi; “bir şey zatî olsa onun zıddı ona araz olamaz.” Allah’ın da varlığı zatî olduğu için, O’nun varlığına yokluk yanaşamaz.

Şualarda geçen şu kaideyi de hatırlayalım: “Bir şey zâtî olsa, onun zıddı o zâta ârız olamaz.”

Allah’ın kudreti zâtındandır; onun için bu kudretin zıddı olan acz o kudrete giremez. Bir baharı yaratmakla bir çiçeği yaratmak arasında az bir fark olsa kudrete acz girmiş olur, bu ise muhaldir.

Bizim için on kilo ile on beş kiloyu kaldırmak arasında fark oluyor. Zira bizim kudretimiz zâtımızdan değil. Biz Allah’ın ihsan ettiği bir güçle işlerimizi görüyoruz. Ve bizim her şeyimiz sınırlı olduğu gibi, kuvvetimiz de sınırlı. Allah’ın kudreti ise sonsuz. Sonsuz için az ile çok, büyükle küçük, çiçekle bahar, baharla cennet fark etmez; hepsi aynı kolaylıkla icad edilir.

Ve yine Allah’ın kudreti muhit, yani her şeyi ihata etmiş. O muhit kudret için azla çoğun hiçbir farkı yoktur. Mesela, hava bütün yeryüzünü ihata ettiği için bir kişinin nefes almasıyla bütün insanların nefes alması arasında hava için bir kolaylık veya güçlük düşünülmez. Güneş için de bir kişiyi aydınlatmakla milyonları aydınlatmak arasında fark olmaz. Allah’ın bu aciz ve cansız varlıkları, O’nun ihsanıyla böyle küllî işleri külfetsiz yaparlarsa, elbette bütün mevcudatın Hâlıkı olan Allah bütün varlık âlemini bir tek zerre gibi kolaylıkla sevk ve idare edebilir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü