"Dinleyen söyleyenden daha iyi anlar." Ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

"Bülbül kendi diliyle konuşur; biz şu mânâları onun hazin sözlerinden fehmediyoruz. Melâike ve ruhaniyatın fehmettikleri gibi kendisi kendi nağamâtının mânâsını tamamen bilmese de fehmimize zarar vermez. 'Dinleyen söyleyenden daha iyi anlar.' meşhurdur. Hem bülbül şu gayeleri tafsilâtıyla bilmemesinden, olmamasına delâlet etmiyor. Lâakal, saat gibi sana evkatını bildirir. Kendisi bilmiyor, ne yapıyor. Bilmemesi, senin bildiğine zarar vermez." (Sözler, 24. Söz, Dördüncü Dal)

Bu ifade, iletişim ve hakikatin idraki adına çok derin bir sırrı barındırır. İlk bakışta paradoksal görünse de üzerinde düşünüldüğünde insan psikolojisi ve manevi feyiz açısından çok haklı bir tespittir. Bu vecizeyi birkaç temel noktada şöyle açıklayabiliriz:

Enaniyetten (Benlikten) Uzak Olmak: Sözü söyleyen kişi, ister istemez "ben söylüyorum" düşüncesiyle bir parça benlik veya sahiplenme duygusuna kapılabilir. Bu durum, hakikatin o kişiye tam nüfuz etmesini zorlaştırabilir. Dinleyen ise (eğer ihlasla dinliyorsa) kendi benliğini aradan çıkarıp sadece gelen hakikate odaklandığı için o nura daha yalın ve temiz bir ayna olur.

İhtiyaç ve İştiyak: Dinleyici, konumu gereği alan taraftır. İnsanın ilme, hakikate ve teselliye olan ihtiyacını hissederek dinlemesi, kalbini o söze bütünüyle açmasını sağlar. İhtiyaç hissi, algıyı ve kavrayışı keskinleştirir.

Kelimelerin Ötesini Görmek: Söyleyen kişi bazen kelimeleri seçmekle, hitabetle veya üslupla meşgulken; cankulağıyla dinleyen bir sadık muhatap, sözün arkasındaki asıl kastı, ruhu ve manevi derinliği çok daha berrak bir şekilde yakalayabilir.

Kısacası; söyleyen bazen sadece bir vasıtadır, dinleyen ise o vasıtanın taşıdığı mücevheri bütünüyle tartıp ruhuna mal eden asıl alıcıdır. Bu yüzden ihlaslı bir dinleyici, kelimelerin kalıbından çıkıp mananın özüne çok daha rahat ulaşır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü