Sineklerin "Hastalıkların mikroplarını ve madde-i semmiyeyi temizlemekle" muvazzaf olmalarını izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Sinekleri dahi, insanın gözüne görünmeyen, hastalıkların mikroplarını ve madde-i semmiyeyi temizlemekle, sinekler muvazzaftırlar. Değil mikropların nâkıleleri, bilâkis, muzır mikropları mass, yani emmek ve yemekle o mikropları imhâ, o madde-i semmiyeyi istihâleye uğratırlar, çok sârî hastalıkların önünü alırlar. Hem sıhhiye neferleri hem tanzifat memurları hem kimyager olduklarına ve geniş bir hikmete mazhar bulunduklarına delil ise, onların gayet kesretidir. Çünkü kıymettar, menfaattar şeyler teksir edilir." (Lem'alar, Yirmi Sekizinci Lem'a, Üçüncü Nükte)

• Ekolojik Denge ve Sineklerin Rolü

Modern mikrobiyoloji, sineklerin (özellikle ev sineklerinin) çöpler ve dışkılar üzerinde gezindiğini, bu nedenle ayaklarında ve vücut yüzeylerinde çok sayıda bakteri, virüs ve patojen taşıdığını (mekanik vektör görevi gördüğünü) doğrular. Bu durum, ev ortamında gıdalardan uzak tutulmalarını tıbbi olarak zorunlu kılar. Fakat Üstad'ın bu değerlendirmesi, olaya dar bir ev hijyeni çerçevesinden değil, küresel ekosistem ve doğadaki dönüştürücü döngü açısından yaklaşır.

• Kâinattaki Geri Dönüşüm İşçileri

Sinekler ve larvaları, âlemdeki ölü organik maddelerin, dışkıların ve atıkların bertaraf edilmesinde kritik birer ayrıştırıcı rol oynar. Eğer bu atıklar sinekler ve benzeri canlılar tarafından hızla tüketilip dönüştürülmeseydi, çevre sağlığını tehdit eden devasa atık ve toksin birikimleri oluşabilirdi. Fıtri yani doğal ekosistem genelinde organik maddeleri parçalayarak madde döngüsüne katkı sağlarlar ve ekolojik temizliğe hizmet ederler.

Etrafta görmüş olduğumuz ölmüş hayvan bedenlerinin nereye kaybolduğunu düşünüyordunuz? Nerede ölmüş hayvan varsa, orada sinekler var! Onlar için organik bir besin olan leşler, onların sayesinde yine ortama kazandırılmış oluyor.

Evet sinekler, kötü şeylerle beslenerek ekosistem için gerekli bir döngüyü hayata geçiriyorlar. Neticede bizim için hayati öneme sahip bir şey yapıyorlar. Ayrıca larvaları ve sudaki organik bakterileri temizleyerek suyun kalitesinde iyileştirme gerçekleştirdikleri de görülüyor.

• Biyolojik Savunma ve Antimikrobiyal Mekanizmalar

Bilimsel araştırmalar, son derece kirli ortamlarda yaşayan sineklerin kendi bağışıklık sistemlerinde güçlü antimikrobiyal peptitler ürettiğini ortaya koymuştur. Sineklerin sindirim sistemleri, aldıkları bazı zararlı mikroorganizmaları ve zararlı maddeleri temizleme veya sindirme yeteneğine sahiptir. Risalede geçen bu mikropların imha edilmesi ve zehirli maddelerin dönüştürülmesi vurgusu, tam da bu güçlü bağışıklık ve sindirim savunma mekanizmalarıyla biyolojik düzeyde paralellik gösterir.

• Ev Hijyeni ile Makro Düzeydeki Hikmet

Ev ortamında gıdalara konan sinekler, dışarıdan taşıdıkları mikropları bulaştırabildikleri için sağlığımız açısından zararlıdır; bu nedenle gıdaları korumak ve onları uzaklaştırmak modern hijyen kurallarının gereğidir. Ancak bu durum, sineklerin doğadaki genel ekolojik fonksiyonunu ve temizlik çalışmalarını ortadan kaldırmaz. Evdeki mikroorganizma bulaştırma riski ile doğadaki atık temizleme ve dönüştürme görevi, farklı iki ölçekteki gerçekliği ifade eder.

• Risale'deki İfadeyi Şöyle Anlamalıyız:

Üstad'ın söylediği:

“Sinekler yalnızca hastalık mikroplarını taşıyan hayvanlar değildir; aynı zamanda mikroorganizmalarla beslenir ve bunların bir kısmını sindirimleri sırasında imha ederler.”

Modern bilim ise buna şunu ekliyor:

“Fakat bu durum sineklerin patojenleri mekanik olarak taşımasına ve bazılarını başka yüzeylere veya gıdalara aktarmasına engel değildir.”

Dolayısıyla burada “sinek kesinlikle mikrop taşımaz” demek doğru olmayabilir. Zira modern bilim bunu açıkça desteklemiyor. Demek bir şeyin yan etkisiz ve % 100 faydalı olması da beklenmez. Allah insanlara böyle faydalı yardımcıları göndermiş. Onların faydalarından istifade etmek aklın gereği olduğu gibi, onların muhtemel zararlarından kurtulmak için de yine aklın gücünden istifade etmeyi bilmeliyiz.

Fakat diğer uç da doğru değil:

“Bilim sineğin mikrop taşıdığını söylüyor; o hâlde Üstad'ın ‘mikropları imha ederler’ sözü yanlıştır.”

Bu da meseleyi eksik okumaktır. Çünkü bir canlı aynı anda bazı mikroorganizmaları yok ederken bazılarını taşıyabilir.

Netice itibariyle; sinekler zararlı ve zehirli mikropları emerek, vücutlarında imha ediyor, etrafı temizleyip, bulaşıcı hastalıkların yayılmasını engelliyorlar.

Bu zararlı ve zehirli mikropları imha etmek kimya ilminin sahasına giriyor ki, sinekler fıtri olarak bu hususta çok mahirler. Bugün insan aklı zararlı ve zehirli atık maddeleri çevreye zarar vermeden nasıl imha edeceğini tam kestiremiyor. Hatta gelişmiş ülkeler bile kendini korumak için bu atık maddeleri Afrika ülkelerinin topraklarına bırakıyorlar.

Allah sineklerin bedenine öyle muazzam bir kimya laboratuvarı kurmuş ki, etrafı batırıp kirletmeden hem mikropları emiyor hem de imha ediyorlar. Bu da akıldan uzak değildir. Zira Allah her şeyi bir değil çok gayeler ve hikmetlerle yaratmış olup, onları o vazifelerde istihdam etmektedir.

“Göklerin ve yerin yaratılması ile onlarda her canlıdan türetip yayması onun ayetlerindendir. Ve o, dilediği zaman onların hepsini toplamaya güç yetirendir.” (Şura, 42/29)

Bu nedenle sizin verdiğiniz günlük hayat örneği de çok yerindedir. Sinek yiyeceğe konduğunda onu uzaklaştırmak ve özellikle açıkta kalan gıdayı korumak gerekir. Çünkü taşıdığı patojenlerin gıdaya aktarılması bilimsel olarak da mümkündür.

Bu anlatılanlardan şöyle bir sonuca ulaşmaktayız:

Sineklerin faydaları, zararlarından çok daha fazladır. Sistem merkezli bakınca bu manzara çok net anlaşılır.

​"Hayr-ı kesîr için, şerr-i kalîl kabul edilir. Eğer şerr-i kalîl olmamak için hayr-ı kesîri intâc eden bir şer terk edilse, o vakit şerr-i kesîr irtikâp edilmiş olur." (Mektubat, On İkinci Mektup)

Yani büyük faydalar için az zararlar kabul edilir. Şayet küçük zarar gelmesin diye büyük faydalardan vaz geçilse o zaman büyük zararlar olur. İşte bu konuyu da bu hakikat muvacehesinde değerlendirmek en doğrusudur.

Ek bilgi için:

- Sineklerin kimyager olduklarına delil nedir?

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü