"Eğer vahdet olmazsa, insan mahlûkatın en bedbahtı ve mevcudatın en süflîsi ve hayvanatın en biçaresi ve zîşuurun en hüzünlüsü ve azaplısı ve gamlısı olur." İnsan neden hayvana benzetiliyor?

Değerli Kardeşimiz;

Hayvan; hayat sahibi demektir.

“Ve kezâ, insanın vücudunda birkaç daire vardır. Çünkü hem nebatîdir, hem hayvanîdir, hem insanîdir, hem îmânî.” (Mesnevi-i Nuriye)

İnsanın dört ciheti var. İnsanın nebatî ciheti, yani bitkilerle müşterek ciheti, ana rahmine bir tohum gibi atılıp, o âlemde büyüyüp dünyaya gelmesi, dünyada da büyümesini sürdürmesidir.

Hayvanî ciheti, yemesi, içmesi, görmesi, işitmesi, yürümesi ve çoğalması gibi hayvanlarla müşterek yönleridir. İnsanî ciheti ise, akıl sahibi olması, delillerden hükümler çıkarması, mazi ve müstakbeli bilmesidir. Bu aklı yerinde kullanarak kendisini ve bütün âlemleri yaratan Rabbine iman etmesi ise onun imanî cihetidir.

İşte insan da Cenab-ı Hakk’ın emirlerini yapıp yasak ettiği şeylerden sakınmak suretiyle nefsini terbiye ederse, manen terakki eder, hayvaniyetten çıkıp melekiyet kazanır, ruhun derece-i hayatına girer.

Arzın halifesi, kâinatın en mükemmel meyvesi, mahlûkatın en şereflisi olan, iman ve ubudiyet için yaratılan insanı fani şeyler tatmin edemez. Zira o, ebedî bir hayatı kazanmak için yaratılmıştır.

Bu husus ayette şu şekilde ifade edilmektedir:

“Ben cinleri ve insanları ancak bana kulluk (iman, ibadet ve güzel ahlakta bulunmaları) etmeleri için yarattım.” (Zariyat, 51/56)

İnsanın cenab-ı Hakk’ın yanındaki şerefi, makamı ve üstünlüğü ancak iman ve ubudiyet nisbetindedir. İnsan iman ve kullukla kâinatın efendisi ve halifesi olur.

İnsan marifette terakki ederse, tefekkürde derinleşirse imanı ziyadeleşir, hayreti artar, kalbi ve ruhu inşirah bulur. Marifet, fazilet, ilim ve irfandan mahrum olan, dünyaya sırf yemek, içmek, güzel yaşamak için geldiğini vehmeden, yaratılış gayesinden bîhaber yaşayan, hayatını malayani şeylerle heder eden, nimetleri hiç düşünmeden hayvan gibi yutan, sadece nefsinin süfli arzularını tatmine çalışan insan, hayvandan daha aşağı bir derekeye düşer. Nitekim bir ayette mealen şöyle buyrulur:

“Hayır, onlar hayvanlar gibidir, hatta tuttukları yol bakımından, hayvandan da daha şaşkın (ve aşağı) dırlar.” (Furkan Suresi, 44)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü