On Birinci Şua, Dokuzuncu Mesele'deki dehşetli sualin, birinci ve ikinci şıkkı aynı gibi görünüyor, fark var mı acaba?
Değerli Kardeşimiz;
"Mânen ruha geldi: Neden bir cüz-ü hakikat-ı imaniyeyi inkâr eden kâfir olur ve kabul etmeyen Müslüman olmaz? Halbuki, Allah ve âhirete iman, birer güneş gibi o karanlığı izale etmek lâzım geliyor. "
"Hem neden bir rükün ve hakikat-i imaniyeyi inkâr eden mürted olur, küfr-ü mutlaka düşer ve kabul etmeyen İslâmiyet'ten çıkar? Halbuki sair erkân-ı imaniyeye imanı varsa, onu küfr-ü mutlaktan kurtarmak lâzım geliyor."(1)
Burada iman esasları ile tek bir iman esasının kendi içindeki rükünleri nazara alınıyor. Mesela, imanın altı esası arasında nasıl bir irtibat ve zaruret varsa, bunlardan; "Allah’a iman" esasının da kendi içinde rükünleri var. Bu rükünler de o esaslar gibi hayatiyet ifade ediyor.
Mesela; birisi; “Ben Allah’a iman esasını kabul ediyorum, ama bu esasın bir rüknü olan ilim sıfatını kabul etmiyorum” diyemez, derse, böyle bir iman makbul ve sahih olmaz. Tıpkı imanın altı şartının birbirlerini iktiza etmeleri gibi, her iman esasının içindeki rükünler de birbirlerini isteyip iktiza ediyorlar, birisinin inkârı kabil değildir.
Allah’ın ne kudretinde, ne iradesinde, ne ilminde ne de diğer sıfatlarında tecezzi ve inkısam düşünülemez. Kudret sıfatı üzerinde konuşacak olursak, Allah bir çiçeği de sonsuz kudretle yaratır, bir yıldızı da. Çiçeğe az, yıldıza daha çok kudret sarf etmesi söz konusu değildir. Zira az ve çok ifadeleri “inkısam” ifade ederler. Allah her bir yarattığı şeyi sonsuz kudretiyle yaratıyor. Ama O’nun sonsuz kudreti yarattığı şeyin mahiyetine göre tecelli ediyor. Yoksa kudretin bir kısmını bir mahlûkuna, bir kısmını da bir başka mahlûkuna teveccüh ettirmiyor.
Netice olarak; Allah’a iman bir esas iken, Allah’ın sıfatları da bu esasının cüzleridir. Esas, sahih iman için nasıl zaruri ise, esasa bakan cüzler de zaruridir. Aynı mâna esasların kendi içlerinde de caridir.
(1) bk. Şualar, On Birinci Şua, Dokuzuncu Mesele.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü