"Şu kâinatta zerreden şemse kadar bütün mevcudat, taayyünatlarıyla, intizamatıyla, hikmetleriyle, mizanlarıyla Sâniin ihtiyarını gösterdikleri halde, şu kör olası felsefenin gözü görmüyor!" İzah eder misiniz?

Soru Detayı

- Felseficiler Cenâb-ı Hakk’ın ihtiyarını gösteren bu kadar delil ve burhanların nasıl idrak edemiyorlar?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Onuncu Söz’ün bir haşiyesinde şu önemli noktaya dikkat çekilir:

“Ekser küfür ve dalâlet, istib’addan ileri gelir. Yani, akıldan uzak ve muhal görür, inkâr eder.”(1)

Haşrin ve ahiretin inkârının temelinde "istib’ad hastalığı" bulunduğu gibi, başka birçok hakikatin inkârında yahut yanlış yorumlanmasında da yine bu hastalığın önemli rol oynadığını görüyoruz.

İstib’ad hastalığının önemli bir sebebi insan aklının yanlış kullanılmasıdır. Üstadımız bu noktada şöyle buyuruyor:

"Hakikat-ı mutlaka, mukayyed enzar ile ihata edilmez."(2)

Akıl sınırlıdır, sonsuzu ve mutlakı ihata edemez; yani kavrayamaz, ilim dairesi içine alamaz. Alamayınca insanın önüne iki yol açılır. Ya aklının almadığı bu sonsuz işlerin sonsuz bir kudret sahibinin icraadı olduğunu kabul ederek hamd ve tekbir yolunu tutacak yahut inkâra sapacaktır.

"Görmediğim şeye inanmam." diyenler, sınırlı olan görmelerini ölçü almakla çok hakikati inkâr ettikleri gibi, cüzi iradelerini ölçü alanlar da Allah’ın hadsiz işleri birlikte yapmasını akıllarına sığdıramazlar ve istikametten uzaklaşarak sapık görüşlere ve yanlış inançlara saparlar.

Şunu da ifade edelim ki: Bir felsefecinin, şahsî görüşünden vazgeçerek nübüvvet yoluna girmesi, bir başka felsefecinin fikrine dönmesi kadar kolay değildir. Zira, burada mesele sadece fikir seviyesinde kalmıyor, onu amel ve ibadet takip ediyor. Nübüvvet yoluna giren kişi, bütün hayatını İlâhî rıza istikametinde tanzim etmek durumundadır. Buna yanaşmayan nefisler, kendilerini böyle boş fikirlerle oyalama yolunu tutarlar.

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Onuncu Söz, Üçüncü Hakikat.
(2) bk. age. Yirmi Beşinci Söz, Üçüncü Şule.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...