"Ve keza, اَلرَّحْمٰنِ nizam ve adâlete, اَلرَّحِيمِ de haşre delâlet eder." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Ve keza, اَلرَّحْمٰنِ nizam ve adâlete, اَلرَّحِيمِ de haşre delâlet eder." (1)

Eski tabir ile Rahman, ism-i has tecell-i amm; Rahim ise, ism-i amm tecelli-i hasdır.

Yani Rahman; isim olarak Allah’ın hususî ismidir, bu yüzden, başkalara müstakillen verilmesi caiz değildir; ama tecelli noktasından bütün mahlûkatı içine alır. Mü’min-kâfir, zalim-mazlum, müttaki-fasık, canlı-cansız ayırımı yapmaksızın bütün mahlûkata şefkati ile tecelli eder, ahiretten ziyade, dünyaya bakar.

Bu noktadan bakıldığı zaman kâinattaki nizam ve adalet, itikad ayırımı yapmadan tam tecelli eder. Bir Allah düşmanı, kâinattaki sünnetullah kanunlarına riayet ederse, umumi nimetlerinden istifade eder. Buna da Rahman ismi sebep oluyor. Bunda hem nizam, hem de adalet vardır.

Devlet nizamı icabı olarak kamu adına bir yol yapar, bu yoldan herkes istifade eder. Devlet hususi olarak; "ancak şu kimseler bu yolu kullanabilir" demez. Bu yoldan suçlu da suçsuz da istifade eder. Bu; devletin nizam ve adaletinin bir ölçüsüdür. Ama devlet, suçluyu ayrıca mahkûm edip haddini bildirir.

Rahman isminden kâfirlerin istifade etmesi, kısa bir müddet olan dünya içindir; yoksa ahirette küfürlerinin cezasını çekecekler.

Rahim ismi ise; umumî bir isimdir, isim olarak herkese verilebilir; ama tecelli noktasından hususidir. Bu dünyada tecelli ettiği halde, dünyadan ziyade, ahirete bakar. Bu yüzden kâfirler, müşrikler ve zalimler dehşetli mahşer meydanında Rahim ismine mazhar olamayacakları için, azap devamlı ve şiddetli olacaktır.

(1) bk. İşaratü'l-İ'caz, Fatiha Sûresi Tefsiri.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü