"Yüksek hissiyat ile güzel ahlâkın neşvüneması, ancak mücahede ve içtihadla olur." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"İçtihad" kelime olarak kudret ve kuvvetini tam kullanarak çalışmak ve gayret etmek manasına geliyor.

"Mücahede" ise; meşgul olma, çalışma ve gayret gösterme demektir.

Her iki kelimenin de müşterek noktası, harekete ve gayrete tekabül etmektedir. Kâinatta yeknesaklık yoktur, her şey bir hedefe doğru hareket içindedir. Allah her bir şeye bir nokta-i kemal tayin etmiş ve bu kemal noktaya da ancak hareket ve gayretle gidilir.

Hiçbir şey durduğu yerde hedefe varamaz, mutlaka mücahede ve gayret ile o hedefe yürünmesi gerekir.

İnsanın fıtratı da bir tarla gibidir Allah bu tarlaya binlerce istidat, his ve latife tohumları ekmiştir. Bu tohumların filizlenip ağaç olup meyve vermesi de ancak gayret ve çalışmak ile mümkündür. Yani içtihad ve mücahede olmadan insanın duyguları tekâmül edemez ve kemal noktaya varamaz demektir.

İnsanın fıtratında yüksek ve ulvi duygular olduğu gibi, süfli ve âdi hisler de vardır. İnsan iman ve ibadet ile o yüksek ve ulvî duyguları uyandırıp terakki ettiremez ise, isyan ve küfür ile süfli ve âdi hisler yeşerir. Çünkü insanın fıtratı nihayetsiz hayra da şerre de istidatlı olarak yaratılmıştır. İnsan ya iman ve ibadet ile âlay-ı illiyine çıkar ya da isyan ve küfür ile esfel-i safiline düşer. Bunun ortası yoktur.

Yüksek ve âli hissiyatlar; ruh, kalb, vicdan, akıl, şaika, saika, hads, hayal, hafıza gibi his ve latifelerdir.

Süfli hissiyata ise; şehvet, öfke, vehim gibi duygulardır.

Çekirdeğin mücahedesi; yağmur, çamur, sıcak, soğuk gibi şartlardır. Bunlar olmadan çekirdeğin toprak altında çatlayıp filizlenmesi, büyüyüp ağaç olması mümkün değildir. Çekirdeğin maruz kaldığı bütün ağır şartlara mücadele ya da mücahede deniyor.

İnsan da hayat toprağında maddî ve manevî bütün bela ve sıkıntılar sayesinde çekirdek misali tekâmül edip meyveli bir ağaç haline geliyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü