Ahirette esbab dağdağasının ve vesaitin karanlık perdelerinin olmamasını ve Allah'a perdesiz kavuşmayı nasıl anlayabiliriz? Söz konusu esma ve sıfatların öne çıkarılmasının hikmeti ne olabilir?

Değerli Kardeşimiz;

"Esbab dağdağasından ve vesaitin karanlık perdelerinden kurtulup, Rabb-i Rahîmlerine, makarr-ı saltanat-ı ebedîsinde perdesiz kavuşacaklar. Doğrudan doğruya, herkes, kendi Hâlıkı ve Mabudu ve Rabbi ve Seyyidi ve Mâliki kim olduğunu bilecek ve bulacaklar." (Mektubat, Yirminci Mektup, Birinci Makam)

"Esbab bir perdedir. Çünkü izzet ve azamet öyle ister. Fakat iş gören, kudret-i Samedaniyedir. Çünkü tevhid ve celâl öyle ister." (Sözler, Yirmi İkinci Söz, İkinci Makam)

Meyveyi yaratan ve onda Rezzâk ismini tecelli ettiren Allah’tır. Ağaç, toprak, su, bahar, güneş hep birer sebep, birer perde ve vasıtadırlar. Bunlar ne tek olarak ne de bir araya gelerek bir elma yapma iradesinden, ilminden ve kudretinden mahrumdurlar. Başka bir risalede beyan edildiği gibi, “o elma kâinat tezgâhında dokunmaktadır.” Kâinata sahip olmayan elmanın mûcidi olamaz. Kâinatın tümü ve onda vazife gören bütün sebepler ve vasıtalar birer perde olmaktan öteye geçemezler.

Bir perdenin arkasından bize bir nimet uzatılsa, perdeye teşekkür etmek ve nimeti ondan bilmek aklımızdan geçmez.

Meyve ağacı bir perdedir; rızkı, Rezzâkolan Allah vermektedir.

Anne ve baba birer sebep, birer vasıtadırlar, insanı yaratan ise Allah’tır.

Deniz ayrı bir perdedir, balıkları yapan deniz değil, denizin sahibidir.

Bu perdelerin bir vazifesi de insanlar için bir imtihan vesilesi olmalarıdır. Kim meyveyi Allah’tan bilecek, kim o kudret mu’cizesini ağaca, maddeye veya tabiata verecektir. Bu imtihanı kazanan ehl-i iman, cennette sayısız ve akıl almaz harika ihsanlara perdesiz kavuşacaklardır. Artık meyve yemek için baharın gelmesi beklenmeyecek, yağmurun yağması gözlenmeyecektir. Bir meyve dalından koparıldığında o daha kişinin ağzına gitmeden yerine hemen yenisi yaratılacaktır.

"Perdesiz kavuşma" ifadesi iki ayrı manayı ifade etmektedir:

Birisi esbab perdeleri ortadan kalkarak, nimetler doğrudan Allah’tan bilinecek, şükür ve minnettarlıklar ona yapılacaktır. Diğer mana ise cennette Rabbimizi doğrudan görmemiz ihsan edilecektir.

Cenab-ı Hak bu dünyada sebepleri, icraatlarına birer perde ve vasıta yapmıştır. Elmayı ağacın eliyle, yumurtayı tavuğun vasıtası ile bize ikram ediyor. Her nimetin ardında işleyen rahmet ve kudret elinin önünde sebepler vaz edilmiş. Bu yüzden, Allah’ın rububiyet ve uluhiyetini sebepler arkasında çok bariz ve berrak olarak göremiyoruz.

Deha derecesindeki filozofların sebepleri ilahlaştırması, sebeplerin arkasında işleyen Allah’ın rahmet ve kudret elini görememesi meselemizi izah ve ispat eder.

Âlem-i ahirette, bütün sebepler aradan kalkacak, perdesiz olarak Allah’ın rububiyetini perdesiz olarak seyredeceğiz. Sebepler olmadığı için, doğrudan her nimet ve ikramın arkasında Allah’ın isim ve sıfatlarını bizzat göreceğiz. Hâlbuki bu âlemde, ehl-i iman bile çok kuvvetli bir tefekkürden sonra ancak görebiliyor.

Söz konusu esmanın öne çıkarılmasının hikmetine gelince:

Bakara suresinin başında, Cenab-ı Hak Kur’an’ın muttakiler için bir hidayet olduğunu beyan ettikten sonra, takva ehli kullarının vasıflarını sayarken ilk olarak; “onlar gayba iman ederler” buyurur. İşte gayba iman eden, yani Allah’ı ve diğer iman hakikatlerini görmediği hâlde onlara kalben inanan bir mümin, bir ömür boyu iman ettiği Halık’ını ve ibadet ettiği Mabud’unu cennette bulacak ve bilecektir. Bu bulma ve bilme cenneti çok gerilerde bırakan sonsuz bir haz ve sürur kaynağıdır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü