"اَلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ hal iktizasına göre îcaz ise de aynı manayı ifade eden اَلْمُؤْمِنُونَ kelimesine nazaran itnabdır (uzundur)..." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bu konuyu anlamak için birkaç kavram üzerinde durmamız gerekir:

1. İsm-i mevsul: Kendisinden sonra gelen cümleyi açıklayan isimlere ism-i mevsul denir. Mesela:

اَلَّذِي، اَللَّذاَنِ، اَلَّذِينَ، اَلَّتِي، ما، من .

2. Sıla cümlesi: İsm-i mevsulden sonra gelen cümleye sıla cümlesi denilir. Arapça’da her ism-i mevsulden sonra kendinden önceki kelimeyi açıklayan ve manasını tamamlayan bir ilgi cümlesi mutlaka bulunur. Misal: اَعْبُدُ اللّٰهَ الَّذِي خَلَقَنِي

"Beni yaratan Allah’a ibadet ederim."

Burada خَلَقَنِي cümlesi الَّذِي' den önce gelen اللّٰهَ kelime-i mukaddesesini tavsif etmektedir. Kuran-ı Kerim'de bu şekilde binlerce misal vardır. Mesela:

اَلَّذ۪ينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ

وَاَمَّا الَّذ۪ينَ كَفَرُوا...

وَمِنَ الَّذ۪ينَ اَشْرَكُوا

Sıla cümlesi, isim cümlesi, fiil cümlesi ve şibh-i cümle olabilir. İşte yukarıdaki örneklerde olduğu gibi sıla cümlesi fiil cümlesi şeklinde ise (يُؤْمِنُونَ , كَفَرُوا , اَشْرَكُوا) gramer açısından aynı manaya gelebilecek ism-i fail getirilebilir. Misal üzerinden gidersek:

اَلَّذ۪ينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ

Bu ayet-i celilenin meali: Onlar ki gayba iman ederler.

Burada اَلَّذ۪ينَ يُؤْمِنُونَ yerine iman edenler manasına gelen المؤمنون gelebilir.

الَّذ۪ينَ كَفَرُوا...

Burada ise meal "İnkâr edenlere gelince" anlamındadır. İsm-i fail şekli: الكافرون yani inkârcılar manasında, üçüncü örnekte ise yine aynı şekilde Allah'a şirk koşanların fail şekli المشركون 'dur. Yani müşrikler manasındadır.

İki kullanım arasındaki farka gelince:

İsm-i mevsul şeklinde olduğu takdirde bütün ehemmiyet sıla cümlesinde bahsedilen fiil üzerine olur. Örneklere göre iman, küfür ve şirk manalarına zihinler tevcih edilir. Fiil şeklinde ifade edilmesi bu fiillerin değişkenlik arzedebileceğini anlatır. Örneklere tatbik edersek kişinin imanı kuvvetlenip zayıflayabilir, küfürden inatlaşıp küfür derekesi artabilir veya hidayete gelebilir, şirkte nifak derecesi artabilir veya ihlası kazanabilir.

İsm-i fail şeklinde olunca nazarlar fiile değil şahsa çevrilir. Failin sahib olduğu fiil ise o kişide daha sabit ve değişmeye daha az kabil olduğuna işaret edilir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

SORULARLARİSALE 2024 ANKETİ
Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...