"Bütün mahlukatın tesbihatları ism-i Kuddus'a bakar; öyle de bütün nezafetlerini de Kuddus ismi ister." cümlesini izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

Tesbih; Cenab-ı Hakk'ın bütün eksik ve noksan sıfatlardan, her türlü kusurdan münezzeh olduğunu ifade etmek içindir.

Kuddüs ise, takdisten gelmektedir. “Zâtında, sıfatında, fiillerinde, isimlerinde, hükümlerinde her türlü lekeden, eksiklikten çok uzak, pek temiz.” “Her şaibeden münezzeh, çok temiz ve pak olan” demektir.

“Göklerdekiler ve yerdekiler, Melîk, Kuddûs, Azîz ve Hakîm olan Allah’ı tesbih ederler.” (Cum’a, 2/1)

Allah maddeden, değişmekten, tesir altında kalmaktan, acizlikten, yardımcıya muhtaç olmaktan, bilmemekten, gücü yetmemekten, dilediğini icra edememekten, her türlü ayıptan çok yüksek, çok uzak olduğu gibi, kendisi hakkında beşer aklının ve hayalinin mahsulü olarak ortaya atılan her türlü noksan sıfattan, benzetmeden de münezzehtir.

Kuddüs isminin, selbî sıfatlardan "muhalefet-ün lil havadis" sıfatına dayandığı ifade edilmiştir.

Kuddüs isminin kâinattaki tecellisi, sema yüzünden deniz yüzüne, çiçeklerden ormanlara kadar her şeyde mükemmel bir temizliğin hüküm sürmesidir. Bu isme karşı kulun vazifesi takdis ve tesbihtir.

Takdis; "Allah’ı kemâl sıfatlarla tavsif etmek"; tesbih ise "noksan sıfatlardan tenzih etmek"tir. Mesela "Allah her şeye kâdirdir." demek takdis; "Allah acizlikten münezzehtir." demek tesbihtir.

Kuddüs ismi, Allah’ın bütün noksanlıklardan münezzeh ve mukaddes olduğunu ders vermekle, bizi temiz bir kul olmaya davet ederken, Kuddüs olan Allah’ın huzuruna selim bir kalp ve temiz bir bedenle çıkılması gerektiğini de ihtar eder.

"Kötü hasletler, bâtıl itikadlar, günahlar, bid’alar; manevî kirlerden olduklarını unutmamalıyız." (Lem’alar, 30. Lem'a, Birinci Nükte, Haşiye)

Bir mümin, şüphe ve tereddütlerden, batıl telakkilerden ve hurafelerden ayıklanmış tertemiz bir itikada; gösterişten, riyadan ve menfaatten uzak ihlaslı bir ibadete ve her türlü kötü ahlaktan uzak bir ruha sahip olmak için gayret gösterdiği ölçüde bu mukaddes isimden feyiz alır. Bir günah işlediğinde derhal tövbe ederek o lekeyi ruhundan silmeye çalışır.

Kuddüs ismine mazhar olmanın bir yolu da maddi temizliğe dikkat etmektir. Buna göre, bir insan maddi temizliğe dikkat ettikçe kâinattaki paklığa ve temizliğe ayak uydurmuş olur; manevi temizliğine hassasiyet gösterdiği ölçüde de meleklere yaklaşır.

"... O dehşetli cehennem fabrikası, sair vazifeleri içinde, âlem-i vücud kâinatını âlem-i adem pisliklerinden temizlettiriyor." (Şualar, 11. Şua, On Birinci Mesele)

Buna göre, Kuddüs isminin azamî bir tecellisi de cehennemde tahakkuk edecektir.

Mizanda günahları ağır basan müminler, bu günahlardan temizlenmek üzere cehenneme gidecek ve gerekli azabı tattıktan sonra tertemiz olarak cennete varacaklardır.

Küfür üzere ölenlere gelince, Kuddüs ismi onlarda da bir başka şekilde tecelli edecek ve onları imansızlık kirlerinden temizleyecektir. Artık hepsi ahirete, cehenneme ve meleklere inanmışlardır, ama bu geç kalmış tasdik, onları azaptan kurtarmaya yetmeyecektir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü