Block title
Block content

"Cüz-küll, cüzi-külli" kavramlarını açıklar mısınız, aralarında ne gibi fark vardır?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İ'lem eyyühe'l-aziz! Sen şecere-i hilkatin ya bir semeresi veya bir çekirdeğisin. Cismin itibarıyla küçük, âciz, zayıf bir cüzsün. Lâkin Sâni-i Hakîm lütfuyla, lâtif san'atıyla seni cüzlükten küllîliğe çıkartmıştır."

"Evet cismine verilen hayat sayesinde, geniş duygularınla âlem-i şehadet üzerinde cevelân etmekle filcümle cüz'iyet kaydından kurtulmuşsun. Ve keza, insaniyet itâsıyla bilkuvve 'küll' hükmündesin. Ve keza, iman ve İslâmiyet ihsanıyla bilkuvve 'küllî' olmuşsun. Ve keza, mârifet ve muhabbetin in'âmıyla muhit bir nur olmuşsun."

"Binaenaleyh, dünyaya ve cismanî lezâize meyledersen, âciz, zelil bir 'cüz'î' olursun. Eğer cihazatını insaniyet-i kübrâ denilen İslâmiyet hesabına sarf edersen, bir 'küllî' ve bir 'küll' olursun."
(1)

Cüz-Küll: Küll, bütündür, cüz ise bütünün bir parçasıdır. Cüz, küllün bütün özelliklerinden sadece bir tanesini üzerinde barındırır. Mesela; insan bir külldür, yani bütündür, parmak ise bu küllün bir parçasıdır. İnsan denilince bütün azalar ve özellikleri akla gelir; ama parmak denildiği zaman, sadece parmak ve kendine mahsus özelliği akla gelir. Cüz-küll ilişkisinde, parça-bütün ilişkisi hakimdir, parça ile bütün arasında rabıta ve bağ zayıftır.

Cüzi- Külli: Cüzi, küllinin küçültülmüş bir modelidir. Küllide ne varsa, hepsi cüzide de vardır. Cüzi ile külli, keyfiyeten aynı, kemiyeten farklıdır. Küllide azametli ve haşmetli olan meseleler, cüzide de aynen; ama küçültülmüş ve mütevazi olarak vardır. Cüziye bakarak külli hakkında fikir edinilebilir. Mesela; insan cüzi iken, insanlık küllidir. İnsanlıkta ne varsa aynısı insanda da vardır. İnsan ile insanlık arasında sadece kemiyet farkı vardır.     

Burada özet olarak; insanın mazhar olduğu nimet ve merhalelerin herbirisinde,  insanın mahiyet ve genişliğinin biraz daha genişlediği ve terakki olduğu vurgulanıyor. İnsanı cüz iken cüzi yapan, kül iken külli haline getiren; bu kapsamlı nimetlerdir. İnsana verilen bu varlık, hayat, ruh, insaniyet, iman ve marifet nimetleri insanı külliyet makamına çıkarıyor. 

Mesela; insanı yokluktan varlık sahasına çıkararak bütün nimetler ile yüz yüze getiren Allah, insana ilk külliyet mertebesini bu şekilde vermiş oluyor.

Yine insanı varlık içinde cansız bırakmayıp, hayat nimetini veren ve nimet dairesini  daha da genişleten Allah, insanın külliyetine kemal vermiştir. 

Hayatlılar içinde ruhsuz bırakmayıp, ruh nimetini verip, nimet dairesini daha da genişlendiren yine Allah’tır.
Ruhlular içinde insana şuur ve insaniyet vererek, nimetini bir önceki daireden daha genişine ulaştırıp, insanı kainata halife olabilecek kıvama getiren yine; Allah’ın havl ve kuvvetidir.

İnsaniyet ve şuur içinde, insana iman ve İslam nimetini bahşederek, insanın nimet dairesini kainattan daha ötelere geçirip, bütün gaybi alemlerle müşerref eden yine; Allah’ın havl ve kuvvetidir.

İman ve İslam içinde, İnsan-ı Mümine Marifetullah ve Muhabbetullah nimetini vererek, imkan dairesinin daha öteleri olan münezzeh ve mukaddes olan Vacibat dairesi ile muhatap yapan yine; Allah’ın havl ve kuvvetidir.

İşte insan, başlangıçta zerre kadar bir cüz iken, sonunda nimetler sayesinde kainatın Rabbi ile muhatap olacak bir vaziyete yani; külli bir kıvama gelmiştir.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Onuncu Risale

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: C-Ç | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 13636 | Word indir | Pdf indir
Paylaş

Yorumlar

kadircildir
Küll ile külli arasında ne gibi bir fark vardır?
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)

Küll, parçaları olan bir bütündür. Mesela her insan bir küldür, çünkü, göz, kulak, el ayak gibi parçaları vardır.

Küllî, dışarıda bağımsız olarak varlığını sürdüren parçaları olan bir bütündür. Mesela; İnsan kavramı bir küllîdir. Çünkü, bu kavramın dışarıda “Ahmed, Mehmed, Hasan, Hüseyin” gibi bağımsız varlığı bulunan parçaları vardır.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
banuunlucan
"Küll, bütündür, cüz ise bütünün bir parçasıdır. Cüz, küllün bütün özelliklerinden sadece bir tanesini üzerinde barındırır" okuduğumda aklıma şu geldi biz o zaman cüz oluyoruz çünkü Allah'ın esmalarını yansıtıp üzerinde taşıyoruz dedim. ama sonra devamını okuduğumda kafam karıştı açıkcası. sizce benim düşüncem yanlış mı? peki bu cüz-i irade ve küll-i irade ile bunlar arasında ilişki var mı?
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)
İnsanın Allah'ın isimlerini yansıtma özelliği cüz ile değil cüzi ile ifade edilir. Cüz-i irade insan iradesinin zayıf ve azlığına yaratmadan yoksun olduğuna kinayedir. Külli irade ya Allah içindir yani Allah'ın irade sıfatına denir ya da insanın önünde ki çok seçenekler ve imkanlar anlamına gelir.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Dagmera
Cüz’de küll’ün vasıfları yok. Mesela kitaplık küll, çekmece onun cüz’ü. Çekmecede kitaplığın tüm hususiyetleri yok. Cüz’i’de ise küllinin vasıfları var. Mesela hayvaniyet alemi külli, koyun cüz’î. Koyunda hayvaniyet aleminin hususiyetler var. Hayat ve ruh sahibi olması gibi.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...