"Ehakkın müddet-i taharrisi zamanında, bâtılın vücuduna bir nevi müsamaha var. " Ehakkı ararken, niçin batılın vücüdüna müsamaha var olmaktadır, misallerle izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hem de tenkitleri çok keskinleşmiştir, karşısına çıkan fikir parçalanır, söner. Ehakkı aramakla bazan hakkı da kaybeder. Hakta ittifak, ehakta ihtilâf olduğundan, bence çok defa hak, ehaktan ehaktır. Ehakkın müddet-i taharrîsi zamanında, bâtılın vücuduna bir nevi müsamaha var. Yani, bazan hasen, ahsenden ahsendir."(1)

Hak zahirdir, ama ehak gizli ve kapalıdır. Hakkı herkes görüp kabul edebilir, ama hakkın daha da ötesi olan ehakkı herkes görüp kabul edemez. Bu yüzden toplumsal birlik ve dirlik için hakla iktifa etmek, ehakkı aramaktan daha yararlıdır.

Hem ehak kapalı ve gizli olduğu için taharri ve tahkik ister. Bazen de ehakkı arıyorum derken batıla sapar ya da batılı önünde bulur. Haktaki gibi risksizlik ve sağlamlık bunda olmayabilir. En hakkını ve en güzelini arıyorum düşüncesi, önüne çıkan o batıla hoşgörü ile bakmasına sebebiyet verebilir. Nitekim ehak batılların ve yanlışların arasında gizli ve kapaklıdır. Ehakka giderken batıla rastlama riski çok yüksek olduğundan, onları maksat için hoş görür ve daha iyiye ulaşmak adına "Böyle şeyler olur." der.

Mesela, evham ile namazın en güzelini ararken, güzeli kaybedebilir. Namaz içinde kıraatı ahsen bir şekilde tefekkür edeyim derken, namazda olduğunu unutup sair rükünleri incitir. Fatiha üzerinde uzunca ve ahsence bir tefekkür yapayım derken, hasen olan rukü ve secde unutulur, namazın vacip olan tertibi tehlikeye girer.

Zekatım ahsen olsun hesabı ile yüzde yetmiş verir ve ancak bir sonraki seneye fakir düşer vs. Örnekleri çoğaltmak mümkündür. Ayrıca hakkı bulduktan sonra, neden daha hak olan ve daha güzel olan sonuç olmasın deyip ihtilaf çıkaranlar da var. Üstadımız özetle şöyle der:

"Hakkı bulduktan sonra ehak için ihtilâfı çıkarma

Ey talib-i hakikat! Madem hakta ittifak, ehakta ihtilâftır. Bazan hak, ehaktan ehaktır. Hem de olur hasen, ahsenden ahsen."(2)

Dipnotlar:

(1) bk. Tuluât, Müstehak Bir Ceza.
(2) bk. Sözler, Lemeât.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

tilmizz
Allah razı olsun.cevap için teşekkür ederim.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...