"Bir köyde iki müdür, bir şehirde iki vali, bir memlekette iki padişah bulunsa, intizam zir ü zeber olur ve insicam herc ü merce düşer." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Bir köyde iki müdür, bir şehirde iki vali, bir memlekette iki padişah bulunsa, intizam zir ü zeber olur ve insicam herc ü merce düşer. Sinek kanadından, tâ semâvât kandillerine kadar, o derece ince bir intizam gözetilmiş ki, sinek kanadı kadar şirke yer bırakılmamış." (Sözler, 25. Söz, Birinci Şule, Birinci Şua, İkinci Suret, Beşinci Nokta)

Üstad Bediüzzaman’ın Kur’an’ın mucizeliğini anlattığı Yirmi Beşinci Söz’de geçen bu muazzam kelam, tevhid hakikatini (Allah’ın birliğini) hem akli bir temsille hem de kâinattaki muazzam mühendislikle ispat eden en popüler ve sarsıcı vecizelerden biridir.

Buradaki mantık silsilesini ve nazara sunulan harika nizamı şu şekilde tahlil edebiliriz:

1. Akli Temsil: İki Başlılığın Getireceği Kaos

Bediüzzaman Hazretleri, insan aklının en kolay anlayabileceği idari kurallardan yola çıkar. Bir yerde yetki sahibi iki kişi olursa orada mutlaka çatışma, düzenin bozulması ve kargaşa çıkar.

• Zir ü zeber olmak: Altüst olmak demektir.

• Herc ü merce düşmek: Karmaşaya, kaosa sürüklenmek demektir.

En küçük yönetim birimi olan köyde bile iki muhtar / müdür nizamı bozarken; koca kâinat mülkünde, galaksilerin, atomların, mevsimlerin idaresinde birden fazla ilah olsaydı, kâinatın bir saniye bile ayakta kalması imkansız olurdu. Bu durum, Kur'an-ı Kerim'deki

"Eğer yerde ve gökte Allah'tan başka ilahlar olsaydı, yer de gök de fesada uğrar, düzeni bozulurdu." (Enbiya, 21/22) ayetinin harika bir fikri açılımıdır.

2. Kâinattaki Hassas Denge

Makro âlemden mikro âleme kadar her şey, tek bir merkezden ve tek bir elden idare edildiğini haykırmaktadır.

• Semâvât kandilleri: Gökyüzündeki yıldızlar ve galaksilerdir.

• İnsicam: Düzen, akıcılık ve birbiriyle olan tam uyum anlamına gelir.

Milyonlarca yıldır devasa yıldızlar birbirine çarpmadan muazzam bir hızla dönerken, yeryüzünde de bir sineğin kanadı aynı kusursuz nizam, estetik ve aerodinamik kurallarla tasarlanıp uçurulmaktadır. Sinek kanadı ile galaksilerin nizamı aynı fabrikanın, aynı kanunların ürünüdür.

3. Şirke Yer Kalmaması

Kâinat öyle hassas bir mimariyle örülmüştür ki, araya en küçük bir rastlantının, tesadüfün veya başka bir ortağın (şirkin) müdahalesi girse, o zincirleme denge anında kopar.

Bir sinek kanadının yapılması ve uçması için yerçekimine, havaya, güneşe, mevsimlere, yani bütün bir ekosisteme ihtiyaç vardır. Sinek kanadını kim yaratıyorsa, semavat kandillerini de o yaratmıştır. Bu yüzden kâinatta, en küçük bir parçada dahi "sinek kanadı kadar" şirke, ortaklığa ve başıboşluğa yer bırakılmamıştır. Her yer ve her zaman tek bir zatın (Allah’ın) tasarrufundadır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü