"İnsanın sözlerinde, Kur’ân’ın kelimeleri gibi kelimeler, belki cümleler, âyetler bulunabilir." cümlesini izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İşte, insanın sözlerinde, Kur’ân’ın kelimeleri gibi kelimeler, belki cümleler, âyetler bulunabilir. Fakat Kur’ân’da çok münasebât gözetilerek bir tarzla yerleştirildiği yerde, bir ilm-i muhit lâzım ki, öyle yerli yerine yerleşsin..."(1)

Benzerlik, mutlak ve nisbî olmak üzere iki türlü olur. Mutlak benzerlik, yüzde yüz ya da bire bir benzerliktir ki, bu mânada insan sözünün ayetlere benzemesi mümkün değildir. Çünkü (sizin de ifade ettiğiniz gibi) ayetler hem nazım hem mânâ hem belagat vesaire noktasından mu’cizedir, bu yüzden taklidi kabil değildir.

Nisbî benzerlik ise, bazı noktalardan, aynı veya benzeri olmasıdır. Mesela, ayetlerin kullandığı harf, kelime ve gramer kaideleri insanlarınki ile aynı ve benzerdir. Ama bu kelime ve harflerin işlenmesi ve ondan bir yeni mahsul çıkarılması, tamamen usta ve sanatkârın maharetine kalmış bir şeydir.

Hatta şair ve edebiyatçıların normal insanlardan üstün olması da bu işçilik ve kabiliyetle alâkalıdır. Türkçeyi biz de konuşuyoruz, ama bir Necip Fazıl Kısakürek gibi işleyemiyoruz, şiir yazamıyoruz. Demek aynı malzemelerden farklı işçilik ve mamüller çıkarılabiliyor.

Mimar Sinan’ın kullandığı malzemeleri sıradan bir duvar ustasına versek, bir Selimiye Camiini inşa edemez. Demek keramet malzemelerde değil, onların kullanımındadır.

25. Söz’de denildiği gibi

Kur'ân, bütün âlemlerin Rabbi itibarıyla Allah'ın kelâmıdır;

Hem bütün mevcudatın İlâhı ünvanıyla Allah'ın fermanıdır;

Hem bütün semâvat ve arzın Hâlıkı namına bir hitaptır;

Hem rububiyet-i mutlaka cihetinde bir mükâlemedir;

Hem saltanat-ı âmme-i Sübhâniye hesabına bir hutbe-i ezeliyedir”

Bu bakımdan değil küçük bir surenin, hiçbir ayetin dahi bir benzerini yapmak mümkün değildir.

Diğer bir husus, Kur’an’ın muhatabı insan olduğu için, elbette ifade ve üslup onunkine benzeyecek. İnsanın hiç bilmediği ve görmediği bir üslup ile gelse idi, o zaman anlaşılmazdı.

Yani Kur’an hem insanîdir, çünkü onu terbiye etmek için gelmiştir hem de İlahîdir, çünkü vahiy şeklinde inmiştir.

(1) bk. Mektubat, On Dokuzuncu Mektup, On Sekizinci İşaret.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

karolin

Güzel izah..

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...