"İsraf etmemek şartıyla ve sırf vazife-i şükraniyeyi yerine getirmek ve enva-ı niam-ı İlahiyeyi hissedip tanımak kaydıyla..." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"İsraf etmemek şartıyla ve sırf vazife-i şükrâniyeyi yerine getirmek ve envâ-ı niam-ı İlâhiyeyi hissedip tanımak kaydıyla ve meşru olmak ve zillet ve dilenciliğe vesile olmamak şartıyla, lezzetini takip edebilir." (Lem'alar, On Dokuzuncu Lem'a, Üçüncü Nükte)
Bediüzzaman Hazretlerinin Lem'alar adlı eserindeki İktisat Risalesi'nden aktarılan bu vecize, İslam'ın nimetlere, dünya lezzetlerine ve tüketime olan bakış açısını çok dengeli ve derin bir şekilde özetler.
Burada helal olan lezzetlerin peşinden gitmenin ve onlardan keyif almanın tamamen yasak olmadığı, aksine belirli şartlar ve niyetler çerçevesinde buna izin verildiği anlatılıyor.
Metindeki temel ölçüleri ve hayatımıza bakan yönlerini şöyle açabiliriz:
Meşru Lezzetin Şartları
İsraf Etmemek: Nimetleri tüketirken sınırı aşmamak, saçıp savurmamak ilk ve en önemli şarttır. İktisat, nimetin kadrini bilmektir.
Şükür Vazifesini Yerine Getirmek: Lezzetleri sadece nefsi körletmek için değil, o lezzeti vereni hatırlamak ve ona teşekkür etmek (vazife-i şükraniye) için tatmak gerekir.
İlahi Nimetlerin Çeşitlerini Tanımak: Allah'ın yeryüzünde yarattığı envai çeşit nimeti tadıp, "Rabbimiz bizim için ne güzel, ne farklı lezzetler yaratmış." diyerek ona (c.c) subhan namına, tefekkür boyutuyla bakabilmek.
Meşru Olmak: Seçilen lezzetin ve ona ulaşma yolunun tamamen helal dairede kalması gerekir.
Zillete ve Dilenciliğe Vesile Olmamak: Maddi durumun elvermediği lükslerin peşinden koşarak başkalarına el açacak, borç batağına düşecek veya izzet-i nefsini zedeleyecek durumlara gelmemek.
Özetle: İnsan, dünyadaki güzelliklerden ve lezzetlerden mahrum kalmak zorunda değildir. Ancak gaye "sadece tüketmek ve nefsi eğlendirmek" olduğunda insanı ziyana uğratır. Gaye "nimeti tadıp, Mün'im-i Hakiki'yi (nimetin gerçek sahibini) tanımak ve şükretmek" olduğunda ise o lezzet bir ibadete ve tefekküre dönüşür.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü