"Şetm" ne demektir?
Değerli Kardeşimiz;
Şetm, kelime anlamı olarak sövmek, küfretmek, hakaret etmek ve birinin onurunu kırıcı ağır sözler söylemek demektir.
Istılahî manası ise; bir şeye veya bir kişiye yönelik, içinde irade ve kastın bulunduğu, o şeyi küçültücü veya reddedici bir hüküm bildiren beyandır. Yani bir sözün şetm sayılabilmesi için sadece akıldan geçmesi yetmez; kişinin o söze kalben katılması ve onu bir hüküm olarak benimsemesi gerekir.
"Telaş etme. Çünkü senin hatırına gelen şetim değil, belki tahayyüldür. Tahayyül-ü küfür, küfür olmadığı gibi; tahayyül-ü şetm dahi şetm değildir. Zira mantıkça, tahayyül, hüküm değildir. Şetm ise hükümdür." (Sözler, Yirmi Birinci Söz, İkinci Makam)
Buradaki şetmden murad, kişinin kutsal değerlere karşı zihnine gelen, kendisinin de aslında nefret ettiği çirkin ve edep dışı sözlerdir.
Tahayyül (Hayal Etmek): Zihnin bir resmi veya cümleyi isteksizce ekrana getirmesidir. Bu bir tasvirdir, onay değildir.
Hüküm (Karar Vermek): "Bu böyledir." diyerek o düşünceyi tasdik etmektir.
Zihnine gelen o kötü cümleler senin kalbinin kararı değil, sadece hayalinin bir yansımasıdır. Hayal etmek, o şeyi yapmış olmak sayılmaz. Dolayısıyla bu durum kişiyi dinden çıkarmaz veya günahkâr yapmaz. Bu durumu daha iyi kavramak için şu üç örneğe bakabiliriz:
Ayna Örneği: Elinizde tuttuğunuz bir aynaya dışarıdaki bir pisliğin görüntüsü yansısa, o ayna kirlenmiş olmaz. Görüntü (tahayyül) geçicidir, aynanın aslına (kalbe) zarar vermez.
Dil ve Zihin Ayrımı: Bir kişi namaz kılarken zihnine aniden çok sevdiği bir mukaddesata karşı ağır bir hakaret cümlesi düşebilir. Kişi bu cümleden rahatsız oluyorsa, "Bu ne biçim söz, ben bunu asla kabul etmiyorum." diyorsa; bu bir şetm değil, tahayyül-ü şetmdir.
Hukuki Örnek: Bir insanın aklından birini öldürme düşüncesinin geçmesi, o kişiyi katil yapmaz. Ancak bu düşünceyi eyleme dökerse veya planlayıp karar verirse, o zaman suç oluşur.
Özetle; zihninize gelen çirkin sözler, sizin ruhunuzun malı değildir. Onlar kalbinizden değil, nefis veya şeytanın üflemesiyle hayal sinemanıza düşen yabancı sahnelerdir. Siz onlardan rahatsız olduğunuz sürece, onlar size zarar verecek bir hüküm niteliği taşımazlar.
İlave bilgi için tıklayınız:
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü