"Sıfatlarının tecelliyatında başka başka, fakat birbirini gösterir mukaddes zuhuratı"nı izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

Burada bütün ilahi sıfatların tecellileri arasındaki münasebetlere dikkat çekilmektedir. Bir mahlukun yaratılmasında ilk merhale irade sıfatı olarak düşünülebilir. Kudret bu iradeyi takip ederek, o varlığı mahiyetine en uygun şekilde yaratır. Şu var ki, mahiyetin “bir varlığın İlâhî ilimde tahakkuk etmiş şekli” olduğu düşünüldüğünde, ilim sıfatının bu yönüyle iradeden de önce geldiği anlaşılır. Bir varlığın ilim dairesinden kudret dairesine çıkarılması safhasında irade ve kudret devreye girmektedir.

Her şeyin her şeyini bilen, irade ve kudretiyle onları varlık sahasına çıkaran bu kâinatın Hâlık’ı, bütün eşyayı aynı sıfatlarla yaratmakla birlikte, bu sıfatların tecellileri her varlıkta aynı değildir. Birinde kudret sıfatı daha fazla nazara çarparken, diğerinde ilim sıfatı kendini daha bariz olarak gösterir. Üstad Hazretlerinin şu cümleleri konumuza ışık tutmaktadır:

“Evet, acaib-i sanat ve garaib-i hilkat noktasında cüz'iyat külliyattan geri değil; çiçekler yıldızlardan aşağı değil; çekirdekler ağaçların madununda değil; belki çekirdekteki nakş-ı kader olan manevi ağaç, bağdaki nesc-i kudret olan mücessem ağaçtan daha aciptir.”(1)

Çekirdek de ağaç da Allah’ın eseridir. Her ikisi de onun ilminde şekillenmiş, irade ve kudretiyle varlık sahasına çıkmışlardır. Ancak, ağaçta kudret sıfatı, çekirdekte ise ilim sıfatı daha fazla dikkat çekmekte, kendini daha fazla göstermektedir.

1) Mektubat, Yirminci Mektup, İkinci Makam.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü