"Sun'î tasarrufat-ı beşeriye ise, fıtratta câri olan nevâmîs-i İlâhînin sereyanlarını keşif ile tevfik-i hareket edip, lehinde istimal etmektir." cümlesini izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Demek, arzı ve bütün nücum ve şümusu tesbih taneleri gibi kaldıracak, çevirecek kuvvetli bir ele mâlik olmayan kimse, kâinatta dâvâ-yı halk ve iddia-yı icad edemez."

"Sun'î tasarrufat-ı beşeriye ise, fıtratta câri olan nevâmîs-i İlâhînin sereyanlarını keşif ile tevfik-i hareket edip, lehinde istimal etmektir."(1)

Yaratmak sadece Allah’a mahsustur. Zira bir şeyi yaratmak bütün kainatı elinde bulundurmaya ve tasarruf etmeye bağlanmıştır. Mesela, bir elmayı yaratabilmek için elmanın oluşumunda ve yaratılmasında çalışan bütün sebeplere hükmetmek ve tasarruf etmek gerekiyor. Güneş, bulut, toprak, su, mevsimler gibi unsurlara tasarruf edemeyen birisi elmayı yaratma iddiasında bulunamaz.

İnsanların suni tasarrufu ise, yaratma kapsamına girmiyor ki bu hükmü bozsun ve insanların kaşiflerine Halık yani yaratıcı ismi verilebilsin.

Mesela Edison’un lambayı keşfetmesi yaratmak değil, orada gizli olan bir nimetin üstündeki perdeyi aralamaktır. Allah lamba ve ona mebni kanunları daha Edison dünyada yokken oraya yerleştirmişti. Edison geldi o kanunları ve lambayı keşfetti ve Allah’ın o büyük nimetini insanlar içinde izhar ve ilan etti; buna yaratma değil keşif denir.

Yani lambayı yaratmak ile lambayı keşfetmek farklı şeylerdir, keşif ile yaratmayı birbirine karıştırmamak gerekir. İnsan Allah'ın kendisine bahşettiği kabiliyet ve istidatları güzelce kullanıp, kainatta gizli olan sırları ve ilmî defineleri bulmaya ve keşfetmeye gayret ederse, insanlığın faydasına çalışan bir kaşif olur. Fakat isitdatlarının manevi yönü olan Allah'ı bulma ve isimlerini keşf etme durumuna da girse, o zaman arif olur. Bu insan insanlığa hem dünya hem de ahiret ilimlerinde faydalı olur.

(1) bk. Sünuhat, Kur'an'da Mübalağa ve Mücazefe Yoktur.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...