Vücub ve tecerrüt; nasıl bir hususiyettir ki; eşyanın yaratılmasında kolaylığa sebebiyet veriyor?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bu suali, metinde geçen şu cümlelerin ışığında izah etmeye çalışalım:

“Vücud mertebeleri muhteliftir. Ve vücud âlemleri ayrı ayrıdır. Ayrı ayrı oldukları için, vücutta rüsuhu bulunan bir tabaka-i vücudun bir zerresi, o tabakadan daha hafif bir tabaka-i vücudun bir dağı kadardır ve o dağı istiab eder. ”

“Meselâ, âlem-i şehadetten olan kafadaki hardal kadar kuvve-i hafıza, âlem-i mânâdan bir kütüphane kadar vücudu içine alır ”

Rüsuh; sağlamlık, devamlılık, kararlılık, değişmezlik demektir. Rüsuh peyda etmek de kökleşmek, kalıcı hale gelmek, devamlılık kazanmak mânasına gelir.

Üstad hazretleri bu dersinde önce vücud mertebelerinin muhtelif olduğuna dikkat çekmiş daha sonra rüsuh yani sağlamlık yönünden başka varlıklardan daha ileri olanların bu varlıklarda kolayca tasarruf edeceğini nazara vermiştir. Cenab-ı Hakk’ın Zât’ı gibi sıfatları ve fiilleri de mahlûkatınkine benzemeyeceğinden, bu hakikate ancak mahlûkat dairesindeki bazı misallerle bir derece bakılabilir.

Üstad hazretleri bir dersinde bu sahada İlâhî bir ihsana mazhar olduğunu şöyle ifade buyurmuştur:

“Felillahi'l-hamd sırr-ı temsil dürbünüyle, en uzak hakikatler gayet yakın gösterildi. Hem sırr-ı temsil cihetü'l-vahdetiyle, en dağınık meseleler toplattırıldı. Hem sırr-ı temsil merdiveniyle, en yüksek hakaike kolaylıkla yetiştirildi.” (Mektubat, 28. Mektub)

Burada Allah’ın varlığının vacib, kudretinin sonsuz olduğu hakikatinden hareketle bu vacib kudretin kendisine göre gölge kadar zayıf kalan diğer varlık mertebelerinde son derece kolay tasarruf edebildiği konusunda harika bir marifet dersi verilmiştir.

“Mümkinatın vücudu, Vâcib'in nurundan bir gölge olduğu cihetle vehmî bir mertebededir. Vâcib'in emriyle vücud-u hariciyeye girer. Sabit ve müstekar kalır. Demek mümkinatın vücudu bizzât hakikî bir vücud-u haricî olmadığı gibi vehmî veya zâil bir zıll de değildir. Ancak, Vâcib-ül Vücud'un icadıyla bir vücuddur.” (Mesnevi-i Nuriye)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...