"Amal-i bedeniyenin fihristesi, namazdır." Ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

"Tahliye تَحْلِيَه ise, hasenat ile olur. Hasenat da ya kalble olur veya kalıp ve bedenle olur veyahut mal ile olur. A’mâl-i kalbînin şemsi, imandır. A’mâl-i bedeniyenin fihristesi, namazdır. A’mâl-i mâliyenin kutbu, zekâttır." (İşaratü'l-İ'caz, Bakara Suresi, 3. Ayetin Tefsiri)

Bu vecize, namazın İslam'ın emrettiği ibadetlerin yapısındaki merkezi rolünü harika bir benzetmeyle açıklar. Buradaki anahtar kelime fihriste kavramıdır. Bir kitabın fihristesi, o kitabın tamamında ne varsa özet halinde bize sunar. Kitaba bakmadan önce fihristine bakarak içindeki bütün konular hakkında fikir sahibi oluruz. İşte bu pencereden bakıldığında cümlenin bize anlattığı derin anlamlar şunlardır:

Bütün İbadetlerin Özeti:

İnsanın bedeniyle yaptığı bütün amellerin, yani fiziki ve zahiri ibadetlerin (oruç tutmak, hacca gitmek, zekat vermek, dil ile yapılan zikirler vb.) her birinden birer numune, birer fihriste gibi namazın içine yerleştirilmiştir. Namaz kılarken bir şey yiyip içmeyerek orucu; Kâbe'ye yönelerek ve ayakta durarak haccı; zamanımızdan ve enerjimizden vererek bir nevi bedeni zekâtı yerine getirmiş oluruz. Aynı zamanda kıraat ile Kur'an okumayı, tekbir ve tesbihat ile zikri de içinde barındırır.

Bedenin Şükür Programı:

İnsan bedenindeki her bir uzvun, her bir hücrenin kendine has bir ibadeti ve şükrü vardır. Namaz; kıyamı, rükûu ve secdesiyle bütün bu uzuvların toplu bir şekilde yaratıcısına sunduğu en kapsamlı şükür programıdır.

Kısacası namaz, müminin gün içinde yaptığı veya yapması gereken tüm bedeni kulluk görevlerinin ve ibadetlerin en konsantre, en özlü hâlidir. Bir mümin namaz kıldığında, aslında bütün bedeniyle ve o bedenin yapabileceği tüm hayırlı amellerin özüyle Allah'ın huzuruna çıkmış olur.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü