"Cezb" ve "İncizab" ne demektir?

Soru Detayı

- Latife-i Rabbaniye ve seyrü sülûk açısından nasıl anlamalıyız? Üstadımız nübüvvet için; "İncizabdır, cezb-i Rahmânîdir" diyor...

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İncizab; cezbedilme, çekilme demektir. İnsanın vicdanında celbedilmeye müsait haller ve duygular vardır. Bu haller birer pencere mesabesindedirler.

"Bir kısım âşıkların nazarında bütün kâinatta bulunan umum incizablar, cezbeler, cazibeler, cazibedar hakikatlar; ezelî ve ebedî bir hakikat-i cazibedara işaretlerdir." (Şualar, Dördüncü Şua, Altıncı Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye)

Cazib; çekilmeye müsait olan o latife ve duyguları kendine çeken şey demektir. Yani Allah’ın sonsuz cemal ve kemali bir cazibe kaynağıdır. İnsanın mahiyetindeki bütün duyguları kendine çekiyor demektir.

Güneş halk âleminden, cazibesi ise emir âlemindendir. Yeryüzü halk âleminden, yer çekimi ise emir âlemindendir.

Cazibedar hakikatlar; İslam dininin ulvî hakikatlerinin iman edenleri kendine çekmesi, kendine bağlaması, kendi etrafında döndürmesidir. Bu da hakikatin bir cazibesi oluyor.

Sahabelerin Habib-i Kibriya Efendimiz (asm)’in etrafında cansiperane pervane gibi dönmeleri, onu canlarından daha aziz bilmeleri, onun yolunda canlarını vermeleri de hakikat-i Muhammedin cazibesidir.

Ariflerin, âlimlerin, hak âşıklarının hakikate bağlılıkları ve onun etrafında pervane olmaları da bir cazibeye kapılmaktır.

Derecesine göre her insanda cezbe hali az veya çok bulunur. İnsanı cezbeye getiren, Allah’ın ebedî olan cemal ve kemalidir. Allah, insan vicdanına bir incizab kuvveti koymuştur. Radyonun alıcısı verici dalgayı hissettiği zaman, bilgi aktarır, biz de o bilgi istasyonunu dinleriz. Aynı şekilde insanın vicdanındaki cazibe ve incizab da cazibedar bir hakikati, yani Allah’ın sonsuz isim ve sıfatlarının cezbesini kalbe aktarır. Buna da muhabbet deniliyor.

Allah’ın ebedî cemal ve kemalinin tecellilerinin cazibesine karşılık verecek inzicab insanın fıtratına ve vicdanına dercedilmiştir. Cazibe ile incizab arasında daimî bir alışveriş vardır. Bu hal aynı zamanda Allah’ın varlığına ve birliğine de delildir.

Gözlerdeki keşf ve şuhûd, Allah’ın isim ve sıfatlarının, cemal ve kemalinin tecellilerini görmek ve okumaktır. Mesela bir çiçeğin sevimli ve güleç yüzüne tecelli eden cemal ve kemal tecellilerini görüp, o güzelliklerin asıl membaı olan esmâ ve sıfatların güzelliklerine intikal etmektir.

Cezbe ise, kendinden geçme, manevî zevk ve istiğrak halidir. Manevî zevk ve sarhoşluk haline denir. Kişi bu halde coşar ve taşar; hatta taşkınlıklar da yapabilir. Bu yüzden bazı evliyalar mazur görülmüştür.

Nübüvvet mesleğinin "cezb-i Rahmanidir" şeklinde ifade edilmesi; nübüvvetin kesbi değil vehbi olması demektirr. Yani nübüvvet kesp ve mücadele ile elde edilecek bir makam değil, doğrudan Allah’ın bir ihsanıdır. Tarikat vesilesi ile elde edilen velayet ise kesbi ve mücahede iledir. Bu yüzden, mücadele ile elde dilen makam Allah’ın lütuf ile verdiğine yetişemez.

Risale-i Nur mesleği de vehbi bir meslek olup, tarikattaki gibi kesbi ve mücadele ile elde edilmiş bir meslek değildir. Üstad Hazretleri bu inceliğe şöyle işaret ediyor:

"Eskiden kırk günden tut, tâ kırk seneye kadar bir seyr ü sülûk ile bazı hakaik-i imaniyeye ancak çıkılabilirdi. Şimdi ise, Cenâb-ı Hakkın rahmetiyle, kırk dakikada o hakaike çıkılacak bir yol bulunsa, o yola karşı lâkayt kalmak elbette kâr-ı akıl değil. İşte, otuz üç adet Sözler, böyle Kur'ânî bir yolu açtığını, dikkatle okuyanlar hükmediyorlar."(1)

"Risale-i Nur'u bir sene anlayarak ve kabul ederek okuyan, zamanın mühim ve hakikatli bir alimi olduğu" gibi, yine Risale-i Nurlar kırk senede elde edilen velayet makamını kırk dakikada istidadı olana verebilir. Böyle bir eser ile meşgul olmak, elbette bütün nafile ibadetlerin üstündedir ve zikirlerin en alası ve en sevaplısıdır. Hatta Risale-i Nurlar tahkiki iman dersini verdiği ve tefekkür manasını yakaladığı için, bu zamanda farz kadar ehemmiyetli bir zikir ve ibadettir. Bin nafile vird ve ezkardan daha faziletli bir kalbi intibahtır.

(1) bk. Mektubat, Beşinci Mektup.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...