Block title
Block content

Cüzi akıl nedir, külli akıl nedir? Bilgi verip en iyi şekilde nasıl kullanabileceğimizi söyler misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Cüzi akıl, insanların bireysel aklı ve şuurudur. Külli akıl ise, bütün insanlığın ortak ve kolektif aklına işaret ediyor. Bir insanın cüzi aklı ne kadar dahi ve zeki de olsa, insanlığın ortak ve kolektif aklı olan külli aklına yetişemez. Bugünkü fen ve teknoloji, bu külli aklın bir mahsulüdür. Tabi bu maddi ve fenni ilimler açısından böyledir.

Üstad Hazretleri bu maddi ilimleri ve kolektif aklı, bir taşın kaldırılmasına(1) benzetiyor ki, taşa ne kadar el gelse kaldırmakta o kadar fayda temin eder.

İnsanlığın maddi sahada ortaya koyduğu külli aklın manevi ilimlerde katkısı ve etkisi, çok az ve sınırlıdır. Yani bir insanın iman ve hidayetinde yardımcı olmak noktasında bir ile bin eşittir. Burada şahıs kendi manevi aleminde iradesi ile düğümü çözmedikçe, harici insanların ona yardımı mümkün değildir.

Üstad bu gibi manevi ilimleri ve akılları ise, dar bir delikten geçmeye veya bir hendekten atlamaya(2) benzetiyor ki, dar delikten veya hendekten atlamaya çalışan adama yardım etmek mümkün değildir. Öyle ise maddi ilimlerdeki külli akıl, manevi ilimlerde pek tesirli değildir.

Bu yüzden bir insanın manevi sahada ve manevi ilimlerde terakki ve tekemmül etmesi için, kendi iradesi ve motivesi lazımdır. Ancak ondan sonra başka eller ona yardım edebilir. Yoksa kendi talebi olmadan külli aklın yardım ve tesiri olmaz.

Öyle ise biz kendi manevi sahamızı inkişaf ettirmek için tahkiki imanı elde etmeliyiz ve o sahada mücadele edecek unsurlara sarılmalıyız.

İnsan, cüzi iradesini insanlıkta külli iradesini hayır yolunda sarf edip işlettirirse, bu bütün insanlar için daha salim ve daha etkileyici olur. Akıl Allah’ın kelamı olan Kur’an’a ram olup onun terbiye ve idaresinde hareket ederse, nurani ve bereketli bir cihaz olup insanı her iki alemde mesut ve bahtiyar eder. Yok aksine nefis ve felsefenin sureten cazip yoluna ram olursa, bu seferde her iki cihanda zelil ve rezil olur.

Dipnotlar:

(1) bk. Lem'alar, On Yedinci Lem'a, Altıncı Nota.

(2) bk. a.g.e.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...