"İnsanın mahiyet-i câmiasının simasındaki letâif-i refet ve dekaik-i şefkat ve şuâât-ı merhamet-i İlâhiyeden tezahür eden sikke-i ulyâ-yı Rahîmiyettir ki, Bismillâhirrahmânirrahîm’deki er-Rahîm ona bakıyor." Bu ifadeleri asıl anlamalıyız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah’ın Rahim ismi, şefkatin küçük ve okunaklı bir şekilde mahlûkat üzerinde tecelli etmesinden ibarettir.

İnsanın mahiyeti besmeledeki "Rahim" isminin bir tecelli merkezidir. İnsan mahiyeti kâinatın küçük bir modeli ve misali olmasından dolayı Allah’ın kâinatta azamet ve haşmet ile tecelli eden isim ve sıfatları burada daha mütevazı ve okunaklı bir şekilde tecelli ediyor. İşte besmeledeki Rahim isminin tecelli üssü ve merkezi insanın bu geniş mahiyetidir.

Allah’ın isim ve sıfatlarının iki tarzda ve iki tecelli mahalli vardır. Birisi: Kâinatın umumu üzerinde büyük ve azametli tecelliyatıdır. Diğeri ise: Kâinatın bir cüz’ünde ve cüz’isindeki tecelliyatıdır.

Kâinatın umumunda tecelli eden o isim ve sıfatlar, çok azametli ve muhit olmasından, okunması ve ihata edilmesi herkese müyesser olmuyor. Onun için Allah, o kâinatın umumundaki azametli ve muhit olan tecelli yazısını herkesin rahat ve kolaylıkla okuyabileceği boyutlara indiriyor.

İşte, kâinatın umumunda azamet ve kibriya ile tecelli eden isim ve sıfatlarına vahidiyet denir. Onun küçük bir modeli hükmünde olan cüz’ündeki tecelliyatına da ehadiyet denir.

Vahidiyet: Külli ve umumi tecelliyattır. Ehadiyet ise, cüzi ve hususi bir tecelliyattır.

Vahidiyetin hüküm sürdüğü kesret ve kâinat arkasında Allah’ın Zat-ı Akdesini mülahaza etmek, yani fikir ile görmek çok zordur. Bu yüzden akılları kesrette boğdurmamak için ehadiyet ile cüzde tecelliye ihtiyaç vardır.

Besmelenin içindeki isimler sırası ile büyükten küçüğe yani vahidiyetten ehadiyete bir intikal bir geliştir. Allah ismi kâinatı, Rahman ismi dünyayı, Rahim ismi de insan mahiyetini mekân ve merkez tutmuştur ve hepsi birbirlerini gösterir mahiyettedir.

İnsanın mahiyet simasının Rahim ismine isnat edilmesi, bu ismin daha ziyade cüzi ve cüzlerde tecelli etmesindendir. İnsanın yüzündeki göz, kulak, burun, dil, gibi cihazlar Rahim isminin en somut ve katılaşmış şeklidir.

Özet olarak: Allah isminin bütün âlemlerdeki esmâ tecellilerine baktığı, Rahmân’ın en zahir manasının Rezzak olduğu düşünüldüğünde bu ismin dünyadaki bütün canlılara baktığı, Rahîm isminin ise insanın mahiyetine ve bu mahiyetin yerinde kullanılmasıyla da ebedî saadete baktığı söylenebilir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...