Kur’an'da "Güneş döner." deniyor; lakin gerçek ise tam aksine görünüyor. Risalelerde bir açıklama var mıdır?

Değerli Kardeşimiz;

Kur'an-ı Kerim'in "Güneş döner" ifadesi hem kelam ilmi açısından hem de uzay bilimi açısından değerlendirildiğinde, modern astrofizik ile tam bir uyum içindedir. Yâsîn 38. ayette geçen "tecrî" fiili, Arapça'da akıcı, sabit olmayan bir hareketi ifade eder.

Güneş'in hareketi, aşağıda görüldüğü gibi, iki ana kategoride açıklanabilir:

1. Güneş, Samanyolu’nun kütleçekimi etkisiyle galaksinin merkezi etrafında 220 km/s hızla hareket eder. Bu hareket, sistematik bir yörünge hareketidir ve bilimsel gözlemlerle doğrulanmıştır.

2. Güneş, kendi ekseni etrafında dönmektedir. Bu dönüş, ekvatorda yaklaşık 25 günde, kutuplarda ise 35 günde tamamlanır. Bu dönüş hareketi, Güneş lekelerinin kaydedilmesiyle bilimsel olarak gözlenmiştir.

Bediüzzaman, Kur'an'daki bu ayetin iki tür hareketi birden kapsadığını ifade eder:

• Zahirî anlamda: Güneş’in sistem içindeki dönüş seyri,
• Batınî anlamda: Güneş'in kendi etrafındaki dönmesi.

Bu tespit, modern bilimle tam uyumludur. Kur'an’ın bu ifadeleri, bilimsel keşiflerden yüzyıllar önce söylenmiş olması bakımından mucizevî bir hakikati ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, İslâmî ilimler ve modern bilim perspektifinde Kur'an, bir "hakîkat rehberi" olduğunu bir kez daha kanıtlamaktadır.

"Güneş de bir delildir onlara, akar gider yörüngesinde... O azîz ve alîmin (o üstün kudret sahibinin ve her şeyi bilenin), yaratması böyle olur işte!" (Yasin, 36/38)

Ayet-i kerimede devretme yerine cereyan etme, akıp gitme ifadesinin kullanılması çok dikkat çekicidir. Tecri, cereyan eder, akıp gider demektir. Ancak, o devirlerde Güneş'teki bu hareketlik ve ayrıca Güneş'in de bağlı olduğu galaksi içindeki hareketleri bilinmediğinden ayet-i kerime Güneş'in dünya etrafında döndüğü şeklinde anlaşılmıştır.

Kur’an’ın muhataplarına vermek istediği asıl ders şudur:

Kâinatın tümünde mükemmel bir nizam vardır. Bu kusursuz nizam, kâinatın sahibinin bir olduğunu gösterir. Bunun misallerinden biri de Güneş'in hareketidir.

Üstad Hazretleri bu hususa şu şekilde işaret ediyor:

"Mesela Güneş'e der, 'Döner bir siracdır, bir lambadır.' Zira Güneş'ten, Güneş için ve mahiyeti için bahsetmiyor. Belki bir nevi intizamın zembereği ve merkezi ve intizam ve nizam ise Sâniin âyine-i marifeti olduğundan bahsediyor."

"Evet, der, اَلشَّمْسُ تَجْرِى Yani, 'Güneş döner.' Bu 'döner' tabiriyle, kış ve yazın, gece ve gündüzün deverânındaki muntazam tasarrufât-ı kudreti ihtar ile azamet-i Sânii ifham eder. Bu 'dönmek' hakikati ne olursa olsun, maksud olan, mensuc, meşhud intizama tesir etmez." (Sözler, On Dokuzuncu Söz)

Kâinatta hiçbir şey sabit değildir. Dünya kendi etrafında döndüğü için, Güneş'i Dünya'nın etrafında dönüyormuş gibi zannederiz. Güneş de sabit değil; o da kendi ekseni etrafında dönmektedir, ama bunu gözle göremeyiz. Dünya Güneş'in etrafında dönerken, Güneş de Samanyolu galaksisinin merkezinin etrafında döner. Samanyolu galaksisi de sabit değil. Bütün kâinat muntazam bir hareket ile belli bir hedefe gitmektedir.

"Bu 'dönmek' hakikati ne olursa olsun, maksud olan, mensuc, meşhud intizama tesir etmez."

Yani Güneş'in bilimsel olarak nasıl döndüğünün bir önemi yok, önemli olan Güneş'in bu dönmesinden hasıl olan nimet ve faydalardır. Kur’an Güneş'in fayda ve nimet yönünü nazara verir. Güneş'in bilimsel anlamda nasıl döndüğü ile ilgilenmez. Zira Kur'an Allah'ın azameti ve nimet veren özelliğini insanlara hissettirip, iman ve ibadetlerini daha külli yapmalarını temin etmeye göre bilgiler verir.

"Kur’an, bilimsel konularla ilginmez." derken, bu gibi az bir kesimin anlayabileceği konuları delil diye sunmaz demektir. Yoksa "bilimi hiç önemsemez ve gereksiz görür" demek değildir. Kaldı ki insanların büyük kısmı da bununla ilgilenmez.

Güneş'in bilimsel olarak nasıl döndüğü konusu bilim insanların araştırma ve çabalama alanıdır. Suyun bilimsel formülü 2 hidrojen 1 oksijendir. Bu tersi de olabilirdi, yani Allah istese bu şekilde de yapabilirdi. Ama burada değişmeyen şey, suyun büyük bir nimet ve büyük bir maslahat olmasıdır. Ayetler suyun kimyevi bileşenini değil, insanlara büyük bir nimet ve rahmet olmasını nazara sunar. Suyun bileşeni farklı bilinse bile, suyun intizamı yani nimet ve maslahat olma vasfı değişmez, en avamdan en alime kadar herkes tarafından bilinir.

Sonuç olarak, Kur’an-ı Kerim’in "Güneş döner" şeklindeki ifadesi, bilimsel olarak doğrulanmış bir hakikattir ve Risale-i Nur bu meseleyi derinlemesine izah ederek Kur’an’ın mucizevi yönünü gözler önüne serer.

İlave bilgi için tıklayınız:

- "Güneş'i, seyyârâtıyla beraber, arzın sürat-i seneviyesine yakın bir süratle ve haşmet-i rububiyetiyle, bir ihtimale göre Şemsü’ş-şümus tarafına bir hareket vermiş." cümlesini açıklar mısınız?

- "Tecrî lafzıyla, yani 'Güneş döner' tabiriyle, kış ve yaz, gece ve gündüzün deveranı,.." Burada Güneş’in kendi etrafında dönmesinden neden bahsedilmemiş?

- "Dolap ve çıkrık hükmünde olan güneşi..." tabiri ne manaya geliyor? Çıkrık ve dolabın güneşle alakasını kurabilir misiniz?

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü