"Bazı cüz’î esbabın ehemmiyetsiz şeylerde icada müdahaleleri ve bir parça medh ü senâ kazanmaları, saltanat-ı rububiyetine ne zarar verir?" Buradaki "esbaba" örnek verir misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Mesela; insanın kendi fiillerinin ve davranışlarının halıkı olup olması buna örnek olarak verilebilir. Kayyumiyet sırrı ile her şey ve her hareketimiz Allah’ın yaratması ile oluyor. Soruda ifade edildiği gibi insanın cüzi ve basit fiillerini insana verip, insanı medhe konu yapmakta ne sakınca olabilir, deniliyor. Burada en makul ve geçerli sebep insandır, denilebilir. Zira insan irade sahibi ve geniş duyguları olan bir varlıktır.

Bunun dışında güya Allah’ın izzet ve azametine yakışmayan, hakir ve basit şeylerin icadı da, sebeplere verilebilir, diyenler olmuştur. Bu basit ve hakir şeyleri çoğaltmak mümkün, hatta dünyanın içinde tavuğun yumurta yapması, arının bal yapması, bağırsakların sindirim yapması gibi daha akla gelip de edebin müsaade etmediği bir çok şeyleri sıralamak mümkündür.

Mutezile mezhebini bu gibi fikirlere iten ana sebep; Allah’ı tenzih etmek düşüncesidir. Yani basit ve hakir şeylerin icadını Allah’a vermeyi tenzihe zıt görüyorlar. Halbuki hakiki tenzih; bütün eşyanın icadını ister ve hepsini icat etmek ile tezahür eder. Bu gibi filozofların pest anlayışı, bu incelikleri anlamaktan çok uzaktır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...