"Belki" ifâdesi hakkında bilgi verir misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
Belki: بلكه Arapça بل (bel) ile Farsça كه (ki)'den oluşan bir edattır. Esas olarak iki vazifesi vardır:
1. Edat-ı ihtimal:
Misal: "Ben ihtiyarım, belki on sene daha yaşamam ihtimali vardır."(1)
2. Edat-ı intikal:
Risale-i Nurlarda ekseriyet-i mutlaka bu manada kullanılmıştır. İki cümle arasındaki mana tabakası açısından daha (doğru, müsbet, menfi, vazıh, mufassal) vb. gibi intikallerde kullanılır. Misaller:
a. Nur; el ile tutulmaz, parmaklar ile avlanmaz, belki o nur ancak basiret nuruyla avlanır.(2) (Daha doğruya intikal)
b. "O ubudiyeti kısmen ibtal eder. Belki o hâsiyetli virdi akîm bırakır, netice vermez."(3) (Daha menfiye intikal)
c. "Âyâ bu insan zanneder mi ki, başı boş kalacak? Hâşâ!.. Belki insan, ebede meb'ustur ve saadet-i ebediyeye ve şekavet-i daimeye namzeddir."(4) (Menfiden müsbete intikal)
d. "Ve tevazu, mahviyet gibi maksuda îsal eden yolların en yakını da topraktır. Belki toprak, en yüksek semavattan Hâlık-ı Semavat'a daha yakın bir yoldur."(5) (Daha müsbete intikal)
Dipnotlar:
(1) bk. Mektubat, Yirmi Dokuzuncu Mektup, Altıncı Risale Olan Altıncı Kısım.
(2) bk. Lem'alar, On Yedinci Lem'a.
(3) bk. age., On Üçüncü Nota.
(4) bk. age., On Beşinci Nota.
(5) bk. Mesnevi-i Nuriye, Şule.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yorumlar
"Belki" ifadesinin "Belliki" kelimesinin kısaltılmışı olduğu, yani kesinlik manası verdiğini söyleyenler de var.
Türkçe'de ihtimal, olasılık anlamında kullanılsa da galat-ı meşhuredendir. Yani yanlış kullanılıyor fakat bu şekilde meşhur olmuş da deniliyor.
Yukarıdaki yorumda da belirtildiği gibi; cümledeki durumuna göre anlam kazanabilir bence de...
Edad-ı intikal başlığında verdiğiniz belki ile alakalı cümle örneklerinde, belki cümlesi kesinlik mi ifade eder yoksa böyle de olabilir anlamında ihtimal mi anlaşılmalı?
Cevabın yazarı Ahmet Doğan ağabeyden aldığımız bilgi şu şekildedir: