"İsm-i Âzam herkes için bir olmaz; belki ayrı ayrı oluyor. Meselâ, İmam-ı Ali Radıyallahu Anhın hakkında Ferd, Hayy, Kayyûm, Hakem, Adl, Kuddûs, altı isimdir.. Ve Gavs-ı Âzamın İsm-i Âzamı yâ Hayydır..." Burada Hayy derken "Ya" eki neden kullanılmış?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Hayy ismi, diğer isimlerin temeli hükmündedir. Nasıl temel olmadan bina yapılamaz ise, aynen bunun gibi, Allah’ın bütün isim ve sıfatları Hayy ismi üzerene kurulmuştur. Hayat sahibi olmayan bir zatta kudret, ilim, irade, sem, basar, kelam gibi sıfatlar da olamaz. Halbuki kainatta her şeyin arka planında Allah’ın bu sıfatları duruyor. Bu sıfatların ardında da Allah’ın hay sıfatı duruyor. Demek oluyor ki, Kayyum isminin kayyumu Hayy ismidir. Yani nasıl eşyanın devam ve bekası Allah’ın isim ve sıfatları ile oluyor ise, Allah’ın isim ve sıfatlarının devam ve bekası da Allah’ın Hayy sıfatı ile oluyor. Bu yüzden Hayy sıfatının ayrı bir imtiyazı vardır.

Ayrıca Hayy isminin doğrudan eşyada tecellisi yoktur. Ancak kudretin Muhyi tarzında, yani hayatı yaratma tarzında tecellisi vardır. Bizim eşyadaki hayat dediğimiz şeyler, Allah’ın kudretinin tecellisinden ibarettir. Yoksa Hayy isminin bir tecellisi değildir. İlm-i kelamda Hayy sıfatı diğer sıfatlardan ayrı tutulmuştur. Hayy sıfatı sadece Allah’ın kendi zatına has bir sıfattır.

“Ya” Arapça’da bir hitap kelimesi olup biz de “Ey” anlamına geliyor ki, direkt Zat-ı Akdese bir hitap olarak değerlendirilebilir. Yani “Ey Kudret sahibi Allah’ım!..” demek vasıtalı bir hitapken, direkt “Ya Hayy” demek vasıtasız bir hitap oluyor. Hayy ismi Allah ismi gibi olmasa da, ona en yakın isimdir. Malum ism-i azam lafza-i celal olan “Allah” ismidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...