"İsm-i Azam herkes için bir olmaz; belki ayrı ayrı oluyor." İsm-i azam niçin kişiye göre değişiyor?

Değerli Kardeşimiz;

"İnsan öyle bir nüsha-i camiadır ki, Cenab-ı Hak bütün esmasını insanın nefsi ile insana ihsas ediyor." (Sözler, 33. Söz, Otuz Birinci Pencere.)

Buna göre, her insan Cenab-ı Hakk'ın bütün isimlerine mazhardır. Fakat parmak izlerinin farklılığı gibi, her bir insanın ruh yapısı da farklılık gösterir. Kimi daha zeki, kiminin hafızası daha kuvvetli, kimi daha cesurdur.

A'zam; “En büyük, en yüce, en azim” demektir ve İsm-i A'zam Allah’ın bütün esma-i hüsnasının manasını ihtiva eden ismidir. Buna göre, ism-i a'zam, “ilahi isimler arasında bütün isimleri ihtiva eden en muhit isim” demek olur. Hangi ismin ism-i a'zam olduğu kesinlikle bilinmemektedir. Bu ismin gizli bırakılmasının hikmeti, bütün isimlerin, ism-i a'zam olabileceği ihtimaliyle zikredilmelerini teşviktir.

Her ismin de azamî bir mertebesi vardır ve evliyanın ism-i a'zamı farklı görmeleri, kendilerinin mazhar oldukları esmanın farklı oluşundan dolayıdır. Bu nedenle her ismin de a'zamî bir mertebesi var ki, o mertebe ism-i a'zam hükmüne geçiyor. Evliyanın ism-i a'zamı ayrı ayrı bulması bu sırdandır.

Üstad Hazretleri “... Esmâ-i hüsnânın her bir isminin feyz-i tecellîsine bir mazhar-ı câmi’ olmaya çalış.” buyurmakla, insanın çalışarak elde edeceği esma tecellilerine dikkat çekmiş ve onu bu sahada gayret göstermeye teşvik etmiş, diğer insanlardan daha fazla bir mazhariyete erebileceğini ders vermiştir.

Mesela; insanın her organı, her hücresi ve her duygusu Allah’ın ilminden haber verir. Bu yönüyle bütün insanlar Âlim ismine mazhardırlar. Bir de ilim tahsil eden kişilerdeki tecelli vardır ki, “çalış” ifadesi bu tecelli içindir.

Allah (cc.) mükrimdir, kullarına ihsanda bulunur, onların da birbirine yardım etmesini sever. İkram eden kul, Allah’ın Kerîm ismine mazhar olur. Cenab-ı Hak nihayetsiz merhamet sahibi ve affedicidir. İnsanları affeden Afüv ismine mazhar olur. İnsanların kusurlarını örten Settar ismine, her işinde âdil olan Adl ismine mazhar olur.

Bu ve benzeri manevi sermayelerini yerinde kullanan insanda bazı hususî tecelliler ön plana çıkar. Ön plana çıkan özellikler Cenab-ı Hakk'ın hangi esmasına bakıyorsa, o esma, o insanda ism-i azam olup diğerleri onun gölgesindedir. Mesela; Hz. Musa (as)'da Cenab-ı Hakk'ın celali isimleri öndedir. Hz. İsa (as)'da Rahîm ve Cemîl isimlerinin tecellileri daha ileri derecededir. İmam-ı Ali (ra)’de ilim dikkat çeker, Hz. Osman (ra)’da hilm, Hz. Ömer (ra)’de ise izzet ve celal daha galiptir. Diğer insanların kendilerinde galip olan özelliklerini de buna göre değerlendirebiliriz.

Mesela Risale-i Nur mesleğinde galip olan isimler Hakîm ve Rahîm isimleridir. Bu başka isimlerin tecelli etmediği ve galip olmadığı manasına gelmez. Yani ön planda ve galip olan bu iki isimdir.

Resul-i Ekrem Efendimiz (asm.) ise, Cenab-ı Hakk'ın bütün esmasına azami derecede mazhar olduğundan, onda bütün güzel hasletlerin tamamı en mükemmel bir şekilde ve azamî mertebede tezahür etmektedir.

Ekseri âlimlerin görüşüne göre mutlak ism-i azam lafza-i celal olan Allah ismidir.

“'Zât-ı Vâcibü’l-Vücud' kaydı ise, vücub-u vücud, ulûhiyetin lâzım-ı zarurîsi ve Zât-ı Zülcelâle karşı bir ünvan-ı mülâhaza olduğundan, lâfzullah sair esmâ ve sıfâta câmiiyeti ve ism-i azam olduğu itibarıyla, delâlet-i iltizamiye ile delâlet ettiği gibi, 'Vâcibü’l-Vücud' ünvanına dahi o delâlet-i iltizamiye ile delâlet ediyor." (Mektubat, 29. Mektup, Birinci Risale Olan Birinci Kısım)

Allah diyen bir kul, bütün ilahi sıfatları ve bütün esma-i hüsnayı zikretmiş olur. Lafza-i celâl, Cenab-ı Hakk’ın zat-ı akdesinine bir unvandır. "Allah" dediğimiz zaman; Rezzak, Mabud, Gafur, Hâlık gibi bütün isimleri de söylemiş oluyoruz. Allah isminin bu geniş ve ihatalı manası, diğer isimlerde yoktur.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü