Her iki âlemde de hem afaki ve hem de enfüsi vahdaniyet delilleri olduğu ifade edilmektedir. Burada afak ve enfüs ayrımları ne anlama gelmektedir?

Değerli Kardeşimiz;

Afaki; haricî âleme ait, enfüsi ise insanın kendine (bedenine ve ruhuna) ait olan demektir. Allah’ın vahdaniyetine yani birliğine insanın ve sahip olduğu organların, duyguların delil olmaları enfüsidir. İnsan dışındaki bütün eşyanın Güneş'in, Ay'ın ve yıldızların vahdaniyete şehadetleri ise afaki deliller olarak isimlendirilir.

İnsan birtakım organlardan ve her bir organ da milyarlarca hücreden meydana gelmiştir. Ancak bütün bu organlar aynı bedende vazife yapmakta, birbiriyle yardımlaşmakta ve bir tek ruhun emrinde çalışmakla vazifelerini aksatmadan yürütmektedirler. Bu hakikat insan simasında çok açık olarak görülmektedir. İki göz, iki kulak ve diğer kısımlar kesreti ifade etmekle birlikte aynı simada vazife yapmakla bir vahdet sergilemişlerdir. “Vahdet ise bir vahidi gösterir.” Gözü yapan başka, kulağı yapan başka olamaz.

İşte insan bedenindeki bu birliktelik daha geniş bir şekilde kâinat sarayında da görülmektedir. Bütün gezegenler aynı Güneş sisteminde bulunmakla bir vahdet sergilerler, Merkür’ü yapan başka, dünyayı yapan başka olamaz.

Bütün yıldızlar kâinat sarayının lambalarıdır. Onlarda da şirkin yeri yoktur. Yıldızlar kimin mülkü, kimin mahluku ise bütün sema tabakaları da onun mahlukudur.

İlave bilgi için tıklayınız:

- Zerrelerin harekâtında hakikatte biri enfüsî diğeri afâkî iki hareket-i cezbekâranenin bulunması ne demektir?

- Tefekkür nedir, nasıl yapılır? Afaki tefekkürün az, enfüsi tefekkürün çok yapılması gerekiyormuş, nasıl anlamalıyız?

- "Seyr-i enfüsî ve seyr-i âfâkî bu suretle cereyan ediyor." Bu kavramları izah eder misiniz, bu muhteva sahabelerde yok muydu?

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü