Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Kalbim maşukumun kemeri gibi hareket ve hışhış etmekte; onun kalbi ise onun bileziği gibi sükûn ve sükûttadır." Ne demektir?
"Hem sinek onu taciz etmezdi, onun cesed-i mübarekine ve libasına konmazdı..." Üstad'ı sinek taciz eder miydi?
"Adem-i kabul başkadır, kabul-ü adem başkadır. Bu çeşit ehl-i cezbe ve ehl-i uzlet veya işitmeyen veya bilmeyen adamlar, Peygamberi bilmiyorlar... " İzah eder misiniz?
"Bilmiyorlar ki cadde-i Ahmediyedir ve cadde-i Ahmediye dahilindedir... Peygamberi bilmiyorlar; fakat gittikleri yol, cadde-i Ahmediyenin eczasındandır." İzah eder misiniz?
"Nâsın ekseri, cumhur-u avamdır. Nazar-ı Şâri’de ekall, eksere tâbidir. Zira avama müvecceh olan bir hitabı, havas fehmeder ve istifade eder. Bilâkis olursa olamaz..." İzah eder misiniz?
"Fenn-i tehzib-i ruh ve riyazetü’l-kalb ve terbiyetü’l-vicdan ve tedbirü’l-cesed ve tedvirü’l-menzil ve siyasetü’l-medine ve nizâmâtü’l-âlem..." İzah eder misiniz?
"Efkâra galebe etmek, hem de ervâha tahabbüb ve tebayia tasallut, hem de hakimiyetini vicdanlar üzerine daima muhafaza etmek, hakikatin hassa-i fârikasıdır." İzah eder misiniz?
"Bir adam yalnız şecaatla meşhur olursa, o şöhret, ona verdiği haysiyeti ihlâl etmemek için kolaylıkla yalana tenezzül etmez. Nerede kaldı ki, cemi-i ahlâk-ı âliye birden tecemmu ede." Ne demektir?
"Dâhî odur: Umumda bir veya iki hissin ve seciyenin ve istidadın inkişafına ve îkazına ve feverana getirmesine muvaffak olsun..." İzah eder misiniz?
"Bir bedevi yalnız dört şeye muhtaç iken; medeniyet yüz şeye muhtaç ve fakir etmiştir. Sa’y masrafa kâfi gelmediğinden hileye harama sevketmekle ahlâkın..." İzah eder misiniz?
"Âlemde mündemiç olan; meylü’l-istikmâlin dalı olan insandaki meylü’t-terakkinin semeratı, fünun-u müterettibedir ki, pek çok tecârüb ile telâhuk-u efkârın..." İzah eder misiniz?
"Derece-i kemâlât gayr-i mütenahî, onun ruhundaki istidat ve kabiliyet nihayetsiz, muhit-i enfüsî olan zâtından başka, ümmetinin âfâkından gelen esbâb-ı inkişaf hadsiz olduğu..." İzah eder misiniz?
"Fünun ve sanayiin edasına bir emr-i mânevî vermişken, su-i istimalimizle o istidattan tevellüd eden meyle kuvvet ve medet verici olan şevki,.." İzah eder misiniz?
"Tekrarat cihetinde bin bir ismiyle ehl-i imana muavenetini takdim ediyor ve binler merhamet ellerini imdadına uzatıyor. Şerefini kırmıyor, belki vikaye ediyor." İzahı nasıldır?
"Kitab-ı Mu'ciz-ül Beyan'ın misdakı i'cazıdır. Müfessiri eczasıdır. Manası içindedir. Sadefinde dürrdür, meder değildir..." İzah eder misiniz?
"Bir asıldan tev’em olarak neşet eden eski Roma ve Yunan iki dehâları, su ve yağ gibi mürur-u a’sâr ve medeniyet ve Hıristiyanlığın temzicine çalıştığı halde.." İzah eder misiniz?
"Müslümanları lehviyat-ı nevmiye mesabesinde olan dünya hayatına davet etmekle, Cenâb-ı Hakkın helâl ettiği tayyibat dairesinden, haram ettiği habîsat..." İzah eder misiniz?
"İnsanı gaflete düşürtmekle Allah'a ubudiyetine mâni olan, cüz'î nazarını cüz'î şeylere hasretmektir. Evet, cüz'iyat içerisine düşüp cüz'îlere hasr-ı nazar..." İzah eder misiniz?
"Başkasına itimat etmeyen nefsiyle teşebbüs eder... Mâmehuran hırsızlarını tövbekâr ve sofî eden şu sır değil midir?" İzah eder misiniz?
“Geliniz, bakınız,' hayran olarak Hayye ale’l-felâh deyip herkesi şahit tutmakla mukabele ettiler." Bu daveti ‘namaz kılarak felah bulunuz’ diye anlıyorduk, Üstad farklı bir ciheti mi ortaya koyuyor?
"O, bütün resullerin seyyididir, bütün enbiyanın imamıdır,.." Efendimizin diğer peygamberlere üstünlüğünün İlâhî adalet yönünden izahı nasıldır?
"Zikreden adamın, feyz-i İlâhîyi celb eden muhtelif lâtifeleri vardır... Gaflet ile yapılan zikirler dahi feyizden hâli değildir." İzah eder misiniz?
"Sıkıntıdan gelen bir gafletle,.. Doğrudan doğruya kalbime baktım ve ruhumu aradım." ibaresi Üstad'ın da gaflete düştüğünü mü gösteriyor? Bunu nasıl anlamalıyız?
"Meyusâne başımı eğdim. Birden حَسْبُنَا اللهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ âyeti imdadıma geldi, dedi: 'Beni dikkatle oku.' Ben günde beş yüz defa okudum." İzah eder misiniz?
"Acaba, zâil, yalancı bir cennette cismi bulunan ve kalbi, ruhu cehennemde azap çeken bir insana mesut denilebilir mi?" İzah eder misiniz?
"Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan umum ins ve cinnin umum tabakalarına karşı konuşan bir hutbe-i ezeliyedir... Nev-i beşerin her bir tabakası, her bir âyât-ı Kur’âniyeden hissesini alacak." Ne demektir?
"Ya istidat lisanıyladır... Veya ihtiyac-ı fıtrî lisanıyladır... Veya lisan-ı ızdırariyle bir duadır... Bu üç nevi dua, bir mâni olmazsa, daima makbuldür." Duaların kabulü tevhidi nasıl isbat eder?
"Kur'an, Hz. Yakub'un hissiyatını ne derece Züleyha'nın hissiyatından yüksek göstermişse, şefkat dahi o derece aşktan yüksek görünüyor." Ne demektir?
"Hakaik-ı İlahiyeye ait manaları azami derecededir ki, azamiyet derecesinde bir tasarruf-u rububiyeti gösteriyor." Zikredilen ayetin "ismi azam mazharı" olmasının izahı nasıldır?
"Zaman-ı halde filcümle, inşaallah istikbalde bitamamihî hükümfermâ, kuvvete bedel hak..." Teknik anlamda aklın hakimiyeti görünüyor da diğerlerinden eser yok gibi?
"Nokta-i merkeziyeye yakın bir iğne ucu kadar bir ziyadelik, daire-i muhitada bazen bir metre kadar ziyadeye mukabil geliyor." İzah eder misiniz?
"Namazın edeb-i nezihânesinin vesilesi olan zahiri taharete, batnının batınındaki necaset ona tesir etmez ve bozmaz..." Ne demektir?
"Bir darı habbesi hükmünde olan kuvve-i hafızanın ihata ettiği meydanda gezintiler yapılırken, o kadar büyük bir sahraya inkılâp eder ki, gezmekle bitmez bir şekil alır." Ne demektir?
"Gururu ve enaniyeti bırak. Uluhiyetin dergâhında acz ve zaafını, istimdat lisanıyla; fakr ve hacatını, tazarru ve dua lisanıyla ilan et ve abd olduğunu göster." Ne demektir?
"Küre-i arzın yirmiden ziyade büyük sahifelerinden birtek sahifenin yirmi vechinden birtek vechi..." Diğer vecihleri nelerdir?
"Fakat ilim itibariyle insanlara dahi bir menfaat dokundurmak için şeran hizmete mükellef olduğumdan, hizmet etmek isterim..." İzah eder misiniz?
"Hüsn-ü sanat içinde gıda-yı ervah ve kût-u kulub elbette melaike ve ruhanilere bakar." İzah eder misiniz?
"Maddenin gayesi ve meyvesi ise, dediğimiz gibi, kısacık bir ömürde, hayvânâtın en âcizi ve en muhtacı ve en kederlisi olduğu bir halde, yalnız cüz'î bir hayat geçirmektir.." İzah eder misiniz?
"Ekradın istidatları ile istişare etmek, onların sabavet ve besatetlerini nazara almaktır. Zira çok libas var; bir kamete güzel, başkasına çirkin gelir..." İzah eder misiniz?
"O kadar yüksek ve harika bir kutup, bir ferid-i devran olduğu halde, kendine mahsus tarikatı gayet kısacık, Sadreddin-i Konevîye münhasır kalıyor gibidir." Konevi'nin İbn-i Arabi ile irtibatı nedir?
Kalpteki manalar, aklın felsefeyle veya imanla alakalı konuları okuması, gözün görmesi, kulağın dinlemesiyle mi meydana gelir?
"Kurun-u ûlânın mecmu vahşetini, bu medeniyet bir defada kustu!" Bozuk yiyecekten, mikroplu enfeksiyondan, aşırı bulantıdan kusar insan; dünyanın kusmasından ne anlamak lazım?
"Felsefe talebesiyle medeniyet tilmizleri, Müslümanları ecnebi âdetlerine ittiba ile şeair-i İslâmiyeyi terk etmeye davet ettiklerinde" Kur'an sadece Nurcuları mı müdafaa ediyor?
"Aynaların fâniliği ve mevcudatın zevaliyle beraber tecelliyatın ve füyuzatın devam etmesi, bütün zuhurattan daha zahir bir surette, onlarda görünen cemalin..." İzah eder misiniz?
"Sana gönderilip, baştan ayağa dek seni zinetlendiren çeşitli nimetler, mehasinler ve letaifler ise; birbirinden ayrı, mütenevvi' hicapların ortasından..." İzah eder misiniz?
"Kalbindeki adavete adavet et, onun refine çalış. Hem en ziyade sana zarar veren nefs-i emmarene ve heva-i nefsine adavet et." Nefis şuursuz bir duygu, neden düşman oluyoruz?
"Eğer ayrı ayrı fabrikalarda, ayrı ayrı merkezlerde teçhizatları yapılsa bir ordunun teçhizine lazım olan bütün askerî fabrikalar, bir tek neferin teçhizatı için lazım gelir." İzah eder misiniz?
"Mahbublara olan aşk-ı mecazi aşk-ı hakikiye inkılab ettiği gibi, acaba ekser nasda bulunan dünyaya karşı olan aşk-ı mecazi dahi bir aşk-ı hakikiye inkılab edebilir mi?" İzah eder misiniz?
"Nasıl ki beşer bir ümmettir; kelam sıfatından gelen şeriat-i İlahiyenin hameleleri, mümessilleri, mütemessilleridir." İzah eder misiniz?
Kur'an'ın "Kalbe kabul ettirmek için ihzariye hükmünde ve zihni tasdike müheyya etmek için bir idadiye suretinde, dünyadaki acaib-i efalini" zikretmesi ne demektir?