"Yirminci Lem’anın İkinci Noktası oldu. Nuraniyetine binaen Yirmi Birinci Lem’a olarak..." 1923'te yazılan Zühre Risalesi ile aynı mıdır? Yoksa 1934'te müstakil olarak mı yazılmıştır?

Soru Detayı

- İhlas risalesi nin ilk hali 1923 de yazilan Zuhre risalesinde varmidir ? Yoksa mustakillen 1934 de mi yazilmistir?
- Eger ilk haliyle 1923 de yoksa neden 1934 de yazilan İhlas risalesinde oraya atif var?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Üstad'ımızın Eski Said döneminde telif ettiği bazı eserler, daha sonra Yeni Said döneminde telif edilen eserlere hem kaynak hem de ilham vesilesi olmuştur. Özellikle Mesnevi-i Nuriye eserinin, Risale-i Nur bahçesinin fidanlığı hükmünde olduğunu bizzat Üstad'ımız ifade etmektedir. Bu nedenle bazı eserler ve ifadeler aynı zannedilebilecek kadar yakınlık teşkil edebilir. Mesela;

Mesnevi-i Nuriye'deki Lem'alar risalesiyle, 22. Söz'ün 2. Makamı arasında ciddi bir yakınlık vardır.

Yine Mesnevi'deki Reşhalar Risalesiyle 19. Söz'ün ciddi bir benzerliği vardır. Aynı şekilde 17. Lem'a ile Mesnevi-i Nuriye'deki Zühre arasında da aynı yakınlık ve irtibat vardır.

17. Lem'a'nın çoğu Zühre Risalesi'nde bulunmakla beraber, aslında Üstad'ımızın yeni bir telifidir. Taksimatı da yeni telif esnasında şekillenmiştir. Az bazı kısımları Zühre'de olmamakla beraber, diğer Arapça eser olan arkadaşlarında vardır. Yalnız aynı tertipte değildir.

Mesela, Mesnevi-i Nuriye'deki Zerre’de bulunan,

"İ’lem eyyühe’l-aziz! Ey nefis! Eğer takva ve amel-i salih ile Hâlıkını razı ettiysen, halkın rızasını tahsile lüzum yoktur; o kâfidir. Eğer halk da Allah’ın hesabına rıza ve muhabbet gösterirlerse, iyidir. Şayet onlarınki dünya hesabına olursa, kıymeti yoktur. Çünkü onlar da senin gibi âciz kullardır. Maahaza, ikinci şıkkı takip etmekte şirk-i hafî olduğu gibi, tahsili de mümkün değildir. Evet, bir maslahat için sultana müracaat eden adam sultanı irzâ etmiş ise, o iş görülür. Etmemişse, halkın iltimasıyla çok zahmet olur. Maamâfih, yine sultanın izni lazımdır. İzni de rızasına mütevakkıftır."

kısım, 21. Lema'nın Birinci Düstur'u olan "Amelinizde Rıza-i İlahi olmalı." bahsinin o zamanki Arabisi denilebilir.

Ve yine Mesnevi-i Nuriyenin Onuncu Risalesinde geçen "İ’lem eyyühe’l-aziz! Ücret alındığı zaman veya mükâfat tevzi edildiği vakit, rekabet, kıskançlık mikrobu oynamaya başlar. Fakat iş zamanında, hizmet vaktinde o mikrobun haberi olmuyor." 20. Lema 7. Sebep’deki “Umur-u diniye ve uhreviyede, rekabet gıbta hased ve kıskançlık olmamalı” cümlesinin o zamanki ifadesidir.

Mesele daha iyi anlaşılsın diye bu misalleri vermeye çalıştık. Bunlar maksat için kâfidir. Görüldüğü gibi 20. ve 21. Lem'aların muhteviyatı ayrı ayrı eserlerde vardır. Bunların ve 17. Lem'anın şimdiki şekliyle telifi de sonradan Türkçe olarak Üstad'ımız tarafından yapılmıştır. Bunlar nazara alınırsa mesele hâllolur.

Ayrıca 17. Lem'a, Zühre Risalesi'nin bizzat kendisi değildir. Üstad'ımız bunun Arapçasından ve muhtevasından daha farklı bir eser telif etmiş ve ona 17. Lem'a demiştir. Bu nedenle dikkat edilirse bütün atıflar 17. Lem'aya yapılmaktadır. Mesela;

  • 20. Lem’a olan İhlas Risalesinin başında şu kayıt var:
    "On Yedinci Lem’anın On Yedinci Notasının Yedi Meselesinden, Beş Noktadan ibaret olan İkinci Meselesinin Birinci Noktası iken, ehemmiyetine binaen Yirminci Lem’a oldu.
  • 21. Lem’a olan İhlas Risalesinin başında şu not vardır:
    "On Yedinci Lem’anın On Yedinci Notasının Yedi Meselesinden Dördüncü Meselesi iken, ihlas münasebetiyle Yirminci Lem’anın İkinci Noktası oldu. Nuraniyetine binaen Yirmi Birinci Lem’a olarak Lemeâta girdi."
  • 22. Lem'a Üstad'ımızın Barla hayatına dair başına gelen sıkıntıları anlatır. Bu nedenle bunun 1921'li yıllarda telif edilen Mesnevi-i Nuriye'nin Zühre Risalesinden olması beklenemez. Bunun başında da yine şu önemli kayıt vardır:
    "On Yedinci Lem’anın On Yedinci Notasının Üçüncü Meselesi iken, suallerinin şiddet ve şümulüne ve cevaplarının kuvvet ve parlaklığına binaen, Otuz Birinci Mektubun Yirmi İkinci Lem’ası olarak Lemeata karıştı."
  • 23. Lem'a olan Tabiat Risalesinin başında şu ifade de meselemize önemli ışık tutar:
    "On Yedinci Lem’anın On Altıncı Notası iken, ehemmiyetine binaen, Yirmi Üçüncü Lem’a olmuştur."
  • 24. Lem'a olan Tesettür Risalesinin başında 17. Lem'anın 15. Notası ile ilgili şu kayıt vardır: "On Beşinci Notanın İkinci ve Üçüncü Meseleleri iken, ehemmiyetine binaen Yirmi Dördüncü Lem’a olmuştur."

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...